Uyuşturucu maddede tehlike çanları

Uyuşturucu maddede tehlike çanları

10 Temmuz 2021 Cumartesi  |   Serbest Kürsü

Yasemin Özben

Uyuşturucu maddeler, vücuda alındıklarında ruhsal, davranışsal ve bedensel değişikliklere neden olan ve bağımlılık yapabilen maddelerdir. 

Bağımlılık ise vücudun işlevlerini olumsuz yönde etkileyen maddeleri kullanırken zarar görülse dahi bu zararlı maddeleri bırakamamaktır. Bırakmayı deneyince de beden yoksunluk krizleriyle kişide sıkıntı yaratır. Bu da kısır döngüyle birlikte madde kullanım sıklığı ve dozu, kullanıcının başa çıkamadığı arzusuyla artışa geçer. 

İnsanlığa zararı büyük olan bu maddelerin üretim ve satışını sağlayanların en büyük hedefi paradır tabii… Dünyanın bir numaralı gelir kaynağı petrol, ikincisi silah satışı, üçüncüsü ise uyuşturucu. Birleşmiş Milletler'in yayımladığı 2021 Avrupa Uyuşturucu Raporu’na göz atma fırsatım oldu. Rapora göre son 10 yılda uyuşturucu kullanımının yüzde 22 arttığı belirlenmiş. Yani uyuşturucu kartelleri yeni kurbanlarının sırtından virüs mirüs demeden daha da zenginleşme yolunda hızla yükselişe geçmişler. Raporda gözlemlenen başka bir detay ise; dünyada en fazla uyuşturucu ele geçirilen ülkelerin başında İran; 2. sırada ise Türkiye var.  

Son yıllarda bazı şehirlerin atık su arıtma tesislerinden numuneler alınıp analiz edilerek o kentteki uyuşturucu kullanım türü belirleniyor. Bu numunelerden çıkan sonuca göre dünyada esrar kullanımında ikinci şehir maalesef İstanbul. Sonrasında ise nüfus yoğunluğu İstanbul’a göre az olmasına rağmen Adana. Bu iç karartıcı gerçek gençlerimizi koruyamadığımızın ispatı. 

Dünya şehirleri içerisinde esrar kullanımında birinci sırada Barcelona var. İstanbul eroin kullanımında da ikinci sırada… Birinci sırada ise New York bulunuyor. İstanbul kokain kullanımında alt sıralarda olsa bile yine adının listede yer almış olması kaygı verici… 

Aslında uyuşturucunun dünyadaki üretim yerleri ve uyuşturucu rotalarına baktığımızda neden İstanbul’un ilk sıralarda yer aldığı sorusunu cevaplayabiliriz.  

Şimdi öncelikle dünyada en fazla uyuşturucu maddeyi üreten ülkeler olan Afganistan, Pakistan ve İran’dan başlayalım. Bu bölgeye haritadaki konumlarından dolayı "Altın Hilal" adı verilmiş. Dünya afyon üretiminin yüzde 90’ı bu bölgede.  

Myanmar (Burma), Laos ve Tayland’ın bulunduğu ve esrardan 20 kat daha fazla zararlı, gençleri yaşayan ölülere dönüştüren kristal methin (Metamfetamin) dâhil olduğu eroin üretiminin öne çıktığı bölgesine de "Altın Üçgen" deniliyor. Bu bölgeler küresel uyuşturucu merkezlerinin beşiği durumunda.  

Kokainde Güney Amerika Kolombiya, Peru, Bolivya…  

Eroinin dünya çapında en çok üretildiği yerler Meksika ve Kolombiya. Kokainin dünyaya yayılmasında Batı Afrika önemli bir durak ve depolama merkezi olarak ön plana çıkıyor.  

Ecstascy (Ekstazi) de ise Hollanda ve Belçika ana üreticiler. Bu ülkeleri Polonya, Estonya, Litvanya üretici ülkeler olarak izliyor.  

Üretilen bu uyuşturucuların tüm dünyaya dağıtımında bir köprü görevi üstlenmiş ülke var ki neresi dersiniz? 

İpek ve Baharat yolu, günümüzde uyuşturucunun da takip ettiği güzergâhlar olarak görülüyor. Güney Amerika kokaini hariç, Hollanda ile Kuzey Avrupa'da imal edilen ecstasy ve captagon (Fenetilin), Altın Hilal'den (Afganistan-Pakistan-İran) gelen haşhaş ve afyon ile Altın Üçgen'den gelen (Burma-Tayland-Laos) afyonunun dünyaya dağılma yollarının kesişim noktası ise Türkiye.  

Ülkemizin genç nüfusunu, aileleri, toplumumuzu tehdit eden uyuşturucu sessiz ve derinden ülkemizde hızla yayılmış. Gençlerimiz sosyal kimlik arayışları esnasında karşılarına çıkan dost görünümlü zehir tacirlerine güvenerek "Bir kere denemekten bir şey olmaz" dediklerinde bu işin artık geriye dönüşü pek yok ne yazık ki…  

Ülkemizde kullanılan uyuşturucu madde ilk sırada %77,99 ile esrar, ikinci sırada eroin %17,88 ile yer almakta. Günümüzde ne yazık ki esrar, ecstasy satıcıları sanki sokakta simit satıyorlarmış gibi adım adım her yerde… En son 2016 yılında okuduğum bilgilerde uyuşturucu kullanım yaşı 9 yaşına kadar düşmüştü. Kullanıcıların %84,06’sı sigara ile maddeye başladıklarını ve bu nedenle sigaranın uyuşturucu madde kullanımına geçişte bir basamak olduğu söyleniyor…  

Türkiye genelinde bugüne kadar kapsamlı bir uyuşturucu kullanım araştırması yapılmadığından Narkotik'in yakaladığı, emniyete düşen olaylarla ya da hastanelerde tedavi gören hatta uyuşturucudan ölenler ile rakamlar açıklanabiliyor. Bu olayların yüzdeleri ise her yıl hızla artmakta… 

Uyuşturucunun ülkemizde hızla artış gösterme sebeplerinden biri trafiğin tam ortasında olan stratejik coğrafi bölgemiz olabilir mi?  

“Türkiye coğrafi olarak, üretim bölgeleri ile tüketim bölgelerinin arasında olup yasa dışı uyuşturucu ticareti açısından en önemli transit yol olarak adlandırılan 'Balkan Rotası' üzerinde bulunmaktadır. Hem hedef hem de transit ülke olan Türkiye, Afganistan kaynaklı afyon ve türevleri, Avrupa kaynaklı psikotrop (*) maddeler ve bunların üretiminde kullanılan kimyasal maddelerin trafiğinden etkilenmektedir.” (TUBİM,2017)   

T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığının 2018 yılında yayımladığı Türkiye Uyuşturucu Raporu'ndaki uyuşturucu kaçakçılığında eroinin Avrupa’ya dört ana kaçakçılık rotası üzerinden sevki sağlandığı belirtilmekteydi.   

En önemli ikisi "Balkan Rotası" ve "Güney Rotası". Ülkemizin dâhil olduğu en önemli güzergâh olan Balkan Rotası; Türkiye’den Balkan ülkelerine (Bulgaristan, Romanya veya Yunanistan) ve orta, güney ve batı Avrupa’ya ulaşmakta. Balkan Rotası'nda Suriye ve Irak’ı da kapsayan bir yan rota daha ortaya çıkmış. İran ve Pakistan’dan gelen nakliyelerin Avrupa’ya hava veya deniz yoluyla ya doğrudan ya da Afrika ülkeleri üzerinden geçerek girdiği Güney Rotası son yıllarda önem kazanmış. "Kuzey Rotası" ve Güney Kafkaslardan Karadeniz üzerinden geçen rotalar da diğer rotalar. Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı sosyal medya hesabından kokain rotaları ile ilgili yaptığı açıklamada, "Güney Amerika’dan sevk edilen kokain maddesi bakımından, Türkiye üzerinden Avrupa ve Asya’ya doğru yeni bir rota oluştuğuna" dikkat çekiyor.  

Küreselleşme ve teknoloji sayesinde suç odakları daha organize ve çok uluslu ürkütücü çalışma sergiler oldular. Uyuşturucu madde çeşitleri ise günden güne arttığı için çoklu madde (Sentetik kannabinoidlerle karıştırılmış esrar **) kullanımı yükselişe geçmiş.  

Pandemi kısıtlamalarında ise arzda aksaklık bile yaşanmadığı saptanmış. Virüs salgını nedeniyle uluslararası hava ve karayolları sınırları kapatıldığında uyuşturucu kaçakçıları yeni yöntemleri hayata geçirerek deniz yolu, özellikle kokain rotasında Akdeniz kullanılırken; sentetik uyuşturucu rotası Hollanda ve Belçika çıkışlı kargolarla Avrupa içi, Türkiye ve Orta Doğu’ya sevk işlevi devam etmiş. Kısmen kapanma tedbirleri sonucunda kenevirin evde yetiştirilmesine yönelik eğilimin 2020’de devam ettiği görülmüş. 

Karanlık internet (darknet) üzerinden devam eden uyuşturucu trafiği her ne kadar engelleme ile karşılaşsa da işlevselliğini arttırmış durumda. Kargo elemanlarına taşıdıkları malların içinde uyuşturucu olduğunu bilmeden uyuşturucu satıcılığına ortaklık etme durumu yaratılmış.   

Ayrıca Suriye’de çatışmalardan dolayı oluşan otorite boşluğundan faydalanan başta PKK/PYD/YPG ile DAEŞ gibi terör örgütlerinin Suriye’de büyük miktarda captagon uyuşturucusu imalatları devam ederken ilave olarak virüs nedeniyle ortaya çıkan bir farklılık ise Avrupa’da küçük çapta laboratuvarlarla sokak aralarına girildiği yönünde… Ülkemizde ise sigara ve içki gibi keyif verici maddelerin fiyatlarında artışlar almış başını giderken bir yanda ucuza satılan sentetik uyuşturucular gençlerimizi tehdit eder halde… Uluslararası uyuşturucuyla mücadele sistemi maalesef, gelişmekte olan sentetik uyuşturucu tehdidine karşı neredeyse çaresiz.  

Günümüz sorunlarına ilave olarak geleceğin uyuşturucu sorunlarında iklim değişikliği ve insan göçü gibi konuların yanı sıra küreselleşmenin, bilgi teknolojisindeki gelişmelerin ve demografik değişimlerin, önemli etkileri olması da ayrıca beklenmekte…  

“Benim çocuğum asla kullanmaz” diyerek lütfen kestirip atmayalım. Uyuşturucuya başlayan çocuk eğer ailesi dikkat etmezse en erken 2 yıl sonra fark edilebiliyor. Bu süre içinde de iş işten çoktan geçmiş oluyor.  

Sağlıcakla… 

Kaynaklar:

T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Türkiye Uyuşturucu Raporu, 2018;  

Avrupa Uyuşturucu Raporu,2021- 2018;  

Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Raporu, 2014,  

kimyasalmaddebagimliligi.wordpress.com 

(*) Psikotrop madde: Asıl olarak merkezi sinir sisteminde etkisini gösteren ve beynin işlevlerini değiştirerek algıda, ruh hâlinde, bilinçlilikte ve davranışta geçici değişikliklere neden olan kimyasal maddelerdir. (Vikipedi) 

(**) Sentetik kannabinoid madde: Bilinen adıyla bonzai, esrar etkisi veren bir tasarım uyuşturucu. Spice, K2 gibi başka isimlerle de anılmakta ve esrara alternatif olarak 2004'ten beri ticareti yapılmaktadır. Çoğunlukla pipo veya nargile ile ya da sigara kâğıdına sarılarak, nadiren ise demlenerek tüketilmektedir. (Vikipedi)