Temiz yaşam kültürü

Temiz yaşam kültürü

14 Kasım 2021 Pazar  |   Serbest Kürsü

Olga Ocaklı, PhD

Koronavirüsün dünya genelinde yayılmasını durdurma çabaları sürerken, sosyal bir norm olarak temiz yaşam kültürüne değinmekte fayda var. Virüsle savaşım sürecinde sosyalleşme ve iletişim alışkanlıklarımız dijitalleşip değişirken, hijyen anlayışımız da alkollü mendiller, antibakteriyel sabunlar, dezenfektanlarla değişmeye başladı bile.  

Bir sağlık felsefesi olan Ayurveda, hijyen konusuna farklı bir bakış açısı getiriyor: Yaşam biçimi ve beslenme seçimlerimiz beden, düşünce ve davranışlarımızda kirlenme meydana getirebilir. Buna göre "temiz yaşam" yalnızca el hijyeni ya da düzenli banyo yapmayı içermekle birlikte bunlarla sınırlı değildir. Niyet, söz, düşünce ve eylemlerde de temiz olmayı amaçlamak demektir. 

Ayurveda'da temiz yaşam konusu ayrıntılı olarak işlenir. Bilinen tüm nesne, kişi ve olgular yüzlerce farklı niteliğe sahip olsa da bunların tamamı 3 temel gruba indirgenebilir (Triguna). Varlıkların özü bu 3 temel niteliğin element ve enerji bileşiminden oluşur. Bunlar iç içe geçerek birbirini tamamlayan "Kelt Düğümü" gibidir. 

Triguna konsepti, temiz yaşam kültürü bağlamında şöyle açıklanabilir:  

1- İlk nitelik; kirli, karanlık, bilgisiz ve durgun olmayı sembolize eder (Tamas) 

2- İkinci nitelik; az kirli, bulanık, tutkulu ve hareketli olmayı simgeler (Rajas) 

3- Üçüncü nitelik; temiz, bilgili, açık, aydın ve iyi niyetli olmayı simgeler (Sattva)  

Aşağıdaki görsel bu felsefi terimleri açıklamaya yardımcı olabilir:

 


 

Tamas: Toksik kirler içeren suyun arkası görülemez. Bu tür bir bilince sahip kişi, yaşamına nasıl yön vereceğini ve doğru kararları nasıl vereceğini bilemez.  

Rajas: Yarı toksik kirlerden dolayı su bulanıktır, bir şeyler görülür ama net değildir. Bu tür bir bilince sahip kişi, tutkuları peşinde koşarken ileriyi göremez, kararları bencilce ve serttir. 

Sattva: Toksik kir içermeyen berrak suyun arkasındaki her şey çok net görülür. Bu tür bir bilince sahip kişi doğal olarak yaşam amacını ve o amaca nasıl ulaşacağını bilir.  

Neyi tüketiyor, neyi sindiriyorsak oyuz. Yalnız yiyeceklerle değil, izlenimler, veriler, bilgiler, duygularla da durum aynıdır. Yiyecekler bedeni besler, veriler ise bilinci besler. Çevreden ne kadar temiz, doğru, dürüst ve gerçek veri alırsak öz benliğe ve mutluluğa o kadar yakın oluruz.  

Ayurveda'da temiz yaşam kültürü şu 3 ilkeyle açıklanır: 

1. Temiz besin 

Doğal ortamında, mevsiminde ve olağan hızında yetişen, şiddet içermeyen taze yiyecekler temiz sayılır. Ayrıca öğünlük pişirilmiş tencere yemekleri de bu gruptadır. Alkol, tütün ürünleri, bayat gıdalar, hormon ve katkılandırıcı içeren paketli gıdalar temiz sayılmaz. Mevcut bilgi kirliliğinde temiz bilgiye erişim konusunda seçici olmak önemlidir. Yemek yerken TV veya video izlemek, fiziksel ve bilişsel sindirim açısından sakıncalıdır.  

2. Temiz uyku/dinlenme  

Canlıların biyolojik ritmi, gün doğuşu ve batışıyla bağlantılı bir kurgu içindedir. Vücudumuzda gündüz aktif metabolik işlemler, gece ise veri sindirimi ile doku onarımı gerçekleşir. Tüm bu işlemlerin uyum içinde yürümesi için gece 22.00’den önce yatmak, sabah 06.00-07.00 arasında kalkmak önerilir. Uykudan önceki saat içinde sakinleşmeli, heyecanlı dizi, kitap veya sohbetlerden kaçınmalı.  

3. Temiz eylem  

Temiz düşüncenin esasları: Kendini bilmeye çalışmak, korkularla yüzleşmek,  her alanda herkese karşı dürüst olmak, vicdan ve akıl süzgecini birlikte çalıştırmak, dedikodudan, kıskançlıktan, başkalarını yargılamaktan kaçınmak. Düşünce ancak duyusal tutkulardan arınarak temizleşir, özgürleşir. Düşünce temiz olduğunda, erdem ve temiz eylemler kendiliğinden gelir.  

Temiz eylemin esasları: Kirli ortamlardan ve bilgisiz insanlardan uzak durmak, düzenli kişisel bakım uygulamak, temiz giyinmek, bulunduğun yeri temiz tutmak ve başkalarına temizlik desteği sunmak. İnsan sürekli ilişki ve iletişim gereksinimi duyan sosyal bir varlıktır. Düşünceler ve eylemler temiz olduğunda, ilişki ve iletişimi içeren sosyal hijyen kendiliğinden gelir. Doğal ve sosyal çevreyle ilişkilerde temiz, dengeli, saygılı ve paylaşımcı olmak önemlidir.  

Temiz yaşam kültürü insana tıpkı Sattva örneğindeki su gibi temizlik, sağlık ve netlik verir. Özünde basit olan bu 3 ilkenin günümüzde uygulanması kolay olmayabilir. Temiz yaşam kültürünü uygulayan ve tadına varan kişi artık bundan geri dönmek istemez. Sağlıklı ve mutlu bir temiz yaşam kültürü sürmek isteyen her birey kendisi için doğru olan kararları verebilir.  
 

Etiketler:  Olga Ocaklı