'Taşıma' Rus buğdayıyla değirmen döner mi?

'Taşıma' Rus buğdayıyla değirmen döner mi?

9 Nisan 2021 Cuma  |   MG Özel

Fuad Safarov, Moskova

Türkiye dünyanın en çok un ihraç eden ülkesi olmasına rağmen buğday üretimini artırmak yerine ithalat yoluna gittiği için birinci sıradaki yerini, son yıllarda tarımda büyük atılım yapan ana tedarikçisi Rusya'ya kaptırma tehlikesiyle karşı karşıya. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Tarım Bakanı Dmitriy Patruşev'le yaptığı görüşmede tarım sektöründeki son durum değerlendirildi. Putin, tahıl hasadının sürekli arttığı bilgisini veren Patruşev'e, “Rus tahılından en çok un nerede yapılıyor” diye sordu. Bunun üzerine Tarım Bakanı, “En çok Türkler alıyor, un yapıyorlar” yanıtını verdi. 

Rusya hükümetinin, gıda fiyatlarındaki artışı durdurmak için buğday ihracatına ek vergi koymaya hazırlanması, Türkiye'yi yakınan ilgilendiren çok önemli bir gelişme.  

Tarım alanında uzman olan gazeteci Ali Ekber Yıldırım'a göre, üretimi yetersiz kalan Türkiye yıllık 10 milyon tonu bulan buğday ithalatının yüzde 85'ini Rusya'dan yapıyor. 

Rusya Komünist Partisi lideri Gennadiy Züganov, iki ülke arasındaki buğday ticaretini eleştirmiş ve “Türkiye sonradan bize iki kat pahalıya un satıyor” demişti. 

Ancak rakamlar bu durumun yakında değişebileceğini gösteriyor. 

Gazeteci Yıldırım'ın tarimdunyası.net sitesinde yer alan bilgilere göre, 2012'den başlayarak Türkiye'nin buğday üretimi yıllık yaklaşık 20 milyon tonla yerinde sayarken, o sezon yaklaşık 38 milyon ton üreten Rusya 2020'de 86 milyon tona yaklaştı. 

Yıldırım, “Un ihracatında dünya birincisi, makarna ihracatında dünya ikincisi olan Türkiye, elbette bununla övünebilir. Ancak, bu başarının ithalata dayalı olduğu unutulmamalı. Buğday ithal ettiğimiz Rusya, Türkiye’nin un pazarlarına girmeye başladı. Böyle bir süreç yarın undaki birinciliği de, makarnadaki ikinciliği de alıp götürebilir. Ruslar bize buğday satmak yerine katma değeri daha yüksek un satmayı tercih edecektir” diyor. 

Türkiye, çok büyük bölümünü Rusya’dan aldığı buğdayı işleyerek un, makarna, irmik, bisküvi ve benzeri ürün olarak ihraç ediyor.

Yıldırım, "Türkiye, buğday üretip bunu mamule dönüştürerek ihracat yapmak yerine, buğday ithalatı yaparak işledikten sonra mamul olarak ihraç ediyor. Rusya’nın uyguladığı gibi ek vergiler nedeniyle buğday ithalatı pahalıya gelince un ve makarna ihracatında rekabet gücü zayıflıyor. Doğrusu, içerde üretimi artırarak ihracat yapmaktır" diyor.

Resmi verilere göre Türkiye, son 18 yılda 59 milyon ton buğday ithal etti. Sadece 2020 yılının ilk dokuz ayında 6.8 milyon ton buğday ithalatı yapıldı. Bu ithalatın faturası da 1.6 milyar dolar oldu. Deutsche Welle'de yer alan bir habere göre, buğday ithalatında gümrük vergisi yüzde 45 iken 21 Ekim 2020’de bu oran yıl sonuna dek sıfırlandı, daha sonra tarih Nisan 2021’e kadar ötelendi.

Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2002’de 1.1 milyon ton, 2015 yılında 4.3 milyon ton olan buğday ithalatı, 2018’de 5.8, 2019’da 9.8 milyon tona çıktı. Tarım ve Orman Bakanlığı’na göre, Türkiye’nin 2002’de sadece 150 milyon dolar ödediği buğday ithalatının 2019 yılı faturası 2.3 milyar doları buldu.

164 ülkeye ihracat

Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu Başkanı (TUSAF) ve Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Eren Günhan Ulusoy 14 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, "Bugün tam 164 ülkeye un ihracatı gerçekleştiren ve ülkenin kasasına 1 milyar doların üzerinde gelir girmesini sağlayan sektörümüz, bir başka deyişle dünyayı beslemektedir. Ne de olsa dünya nüfusunun yüzde 90'ı Türk unu tüketmektedir" demişti 

Etiketler:  Rusya