Sovyetler Birliği'ni 'metresler' yıktı

Sovyetler Birliği'ni 'metresler' yıktı

7 Ocak 2021 Perşembe  |   Günlük

Sovyetler Birliği'nin tarihe karışmasının üzerinden yaklaşık 30 yıl geçti ama 74 yıllık dev bir ülkenin yıkılmasının nedenleriyle ilgili tartışma bitti.

Polemiğe son katılan 1992-1993 yıllarında yani Sovyetler Birliği'nin dağılmasından hemen sonra ekonomi bakanlığı koltuğunda oturan Andrey Neçayev oldu. Eski bakan, Rusya'nın çok okunan gazetelerinden Moskovskiy Komsomolets'e yaptığı açıklamada, dağılmanın nedenleri arasında şimdiye kadar adı geçmeyen bir unsuru, "müdürlerin metresleri"ni saydı.

Neçayev, eski İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher'ın değerlendirmesine katıldığını, katı planlamaya dayanan Sovyet tipi ekonominin yapay ve çürük temelli bir sistem olduğunu belirterek, "Korku ve çalışanların köleliğine dayandığı sürece sistem işledi" dedi.

Ekonomi doktoru olan Neçayev, 1960'lı yılların ortalarında sistemin çökeceğinin belli olduğunu, Kosigin reformlarıyla dönüşüm sağlanması için adımlar atıldığını ancak Sovyet yönetiminin 1968 Prag Baharı olaylarından korkarak çekildiğini, 1970'lerde yeni petrol yatakları bulunmasının ve Arap-İsrail savaşı nedeniyle fiyatların yükselmesinin sonu geciktirdiğini söyledi.

1980'lerin sonuna gelindiğinde bütçe, maliye ve tüketici piyasası anlamında ülkenin çöküşün eşiğinde bulunduğunu söyleyen eski bakan, Mihail Gorbaçov'un radikal reformlardan kaçınmasının da bir etken olduğunu belirtirken, "Ama tüm bu reformlar yapılsa, Afganistan savaşı olmasa, kaynaklar savunmaya, silaha ayrılmasa bile sistemin çökmesi kaçınılmazdı, sadece son ertelenirdi" dedi.

Moskosvkiy Komsomolets'in "Eski bakan Sovyetlerin yıkılmasının gizli nedenini açıkladı: Müdürlerin metresleri" manşetini atmasına neden olan sözlere gelince...

Neçayev, Gorbaçov'un 1988 yılında piyasaya ekonomisine benzer bir yapıda kurulan kooperatif tipi mağaza, lokanta türü küçük özel işletmelerin kurulması uygulamasının olumlu olduğunu ancak acıklı sonuçlara yol açtığını belirterek şunları söyledi:

"Bunların hepsi büyük işletmelerin çatısı altında kuruldu. Kurucuları da müdürler, eşleri, metresleri, arkadaşları, akrabaları ya da komşularıydı. Vergi avantajlarından yararlandılar, sınırsız para çekme hakkını kullandılar, kazanılan paralar da belirli kişilerin cebine gitti. Bu durum da, ülkenin mali sisteminin dengesine öldürücü bir darbe indirdi."

1992 yılında bakanlık yaptığı hükümet iktidara geldiğinde 20-30 milyar dolarlık döviz rezervi ve 120 milyar dolarlık dış borç devraldıklarını anlatan Neçayev, "Hazine tamtakırdı" dedi.

Fotoğraf: 1990'ların başında gıda maddeleri satan bir mağazanın önündeki kuyruk.

Etiketler:  Rusya