'Samsak Döveci'

'Samsak Döveci'

15 Nisan 2022 Cuma  |   Köşe Yazıları

İlhan İlmenöz

Langıdılanlan langıdılanlan  

Samsak döveci 

Gümbüdü gümbam gümbam gümbam  

Ebe gümeci 

Ebelerin ilacıdır ebe gümeci 

Uyuz eşek yoncasıdır ebe gümeci 

Ebe güvecini pişirdim 

Yedim yedim karnımı şişirdim 

Yedim yedim karnımı şişirdim 

Komşuları başıma üşürdüm 

Langıdılanlan langıdılanlan 

Samsak döveci 

Öncelikle "Bu nedir böyle?" diye soranlar için açıklayalım; Kütahya Tavşanlı yöresine ait bir türkü... Bilenler zaten bu türkünün popülaritesini çok iyi biliyor. Son zamanların en gözde türküsü... 

Türkülerimiz, yüzlerce yıllık kültürümüzün en önemli parçalarından biridir. Yöresel olarak değişen, beğenilen ya da moda olan türkülerimiz vardır. Benim kafama takılan bunların sözleri nasıl doğdu, kimler tarafından oluşturuldu, günümüze kadar kim bilir nasıl değişerek geldi? Bu türküleri yakanlar hangi psikoloji ve ruh hali içindeydiler? 

Öyle türkülerimiz var ki sözleri insana saçma gelse de dilinize dolanıyor, istemsiz bir şekilde söylüyorsunuz. Langıdı lan lan langıdı lan lan...Gümbüdü gümbam gümbam gümbam... 

İşte Elif Buse Doğan"ın güzel yorumuyla karşınızda Samsak Döveci...

 



Bir zamanlar Erik Dalı böyleydi... Söylemeyeni, oynamayanı, çalmayanı neredeyse dövüyorlardı. Sokaklar, caddeler, mekanlar, plajlar, sahiller, düğünler, dernekler her yerde Erik Dalı çalıyordu. 

Bazı türkülerimizin sözleri de gerçekten çok değişik, enteresan, müthiş bir hayal gücü ve senaryo içeriyor. Sözleri bana ilginç gelen türkülerden biri; 

"Manda yuva yapmış söğüt dalına aman aman 

Yavrusunu sinek kapmış gördün mü amanını yandım 

Amanin amanin amanini yandım 

Tiridine tiridine bandım 

Bedava mı sandın para verip aldım 

Tiridine tiridine suyuna da bandım 

Sabahınan erken çifte giderken aman aman 

Öküzüm torbadan düştü gördün mü amanını yandım 

Amanin amanin amanini yandım..." 

İyi de manda niye söğüt dalına yuva yapmış? Yavrusunu neden sinek kapmış? Öküz torbadan nasıl düşmüş merak edip soran yok...Bütün bunlar olurken neden tiridine tiridine  banmaya devam... 

"Minareden at beni 

İn aşağı tut beni..." 

Niye seni minareden atıyoruz? Madem attık niye tutuyoruz? Olsun senin süper güçlerin vardır, arada değişiklik olsun, hayatımıza renk katalım işte diye biraz eğlenelim demişler herhalde... 

Bir de beddua dolu türküler var ki onlara hiç girmemek gerek. Sadece bir örnek verip daha fazla içinizi karartmayayım. 

"Anan öle Cemil 

Baban öle Cemil 

Yetim kalasın Cemil 

Benim olasın Cemil" 

Yani çocuğun anasını öldürdün, babasını öldürdün, yetim bıraktın. Sonra bu kadar acının üstüne sadece senin olsun istiyorsun. Bu kadar bencilliğe de pes doğrusu... 

Bazı türkülerimizin sözleri de buram buram erotizm kokuyor. Hiç yorum yapmadan değerlendirmeyi size bırakıyorum. Buyurun okuyun, 

"Halime'yi samanlıkta bastılar 

Şalvarını gül dalına astılar 

Gecesini bin beş yüze kestiler 

Elde bade belde şalvar oynar 

Oynar gavur kızı aman oynar 

Muhabbeti de aman candan kaynar 

Halime'nin samanlıktır sarayı 

Alışmış liraya almaz parayı 

Hasan Çavuş bulmuş seni arayı..." 

Bir başkası; 

"Dam üstünde un eler, tombul tombul memeler 

Zalim oy gelin zalim zalim zalim 

Memeler baş kaldırmış, kavuşmuyor düğmeler..." 

Ya da  

"Kırmızı kurdele kör olasın Emine 

İndim derelere bilmem nerelerine 

Kaytan bıyıklarımı sürsem nerelerine 

Yavrum ben sana ipek mendil alayım 

İndim derelere bilmem nerelerine 

Kaytan bıyıklarımı sürsem nerelerine” 

Devam edelim; 

"Mendilin ipeklisi 

Tarlanın tezeklisi 

Öpünce bir hoş olur 

Avradın göbeklisi..." 

Böyle sözleri olan o kadar çok türkü var ki; 

"Armut dalda sallanır 

Sallandıkça ballanır 

Genç kızların koynunda 

Ölmüş eşek canlanır..." 

Bir tane daha; 

"Kız pınarın başında neydi işin. 

Kimin ile oynaştın da dağıldı saçın. 

İplik çorap giymiş üstü işleme, 

Daha ilk geceden naza başlama 

Allah'ın seversen öp te dişleme; sabah olur, yaralarım bellolur..." 

Neyse bu işin sonu yok, son bir türküyle bu yazıyı da noktalayalım; 

"Kiremitte buz musun 

Gelin misin kız mısın 

Yarın size varacam 

Evde yalnız mısın..." 

Fethiyeli delbekçi teyzelerin "Dokumacı Kızlar" türküsünün sözlerini ise buraya yazarsam RTÜK siteyi kapatır. Bilen bilir, merak eden de arayıp bulur zaten... 

Langıdı lan lan langıdı lan lan... Gümbüdü gümbam gümbam gümbam...