Pranayama: Nefes egzersizleri

Pranayama: Nefes egzersizleri

11 Ekim 2021 Pazartesi  |   Serbest Kürsü

Halil Ocaklı (halilocakli@yahoo.com)

Pranayama, yoga öğretisinin önemli ama az bilinen bileşenlerinden biridir. Hint kültür coğrafyasında birkaç bin yıldır bilinen yogik solunum sanatı ve tekniğidir. Sanskritçede özsel yaşam enerjisi anlamında "Prana" ile denetleme anlamındaki "Ayama" sözlerinden oluşan Pranayama, kısaca "yaşam gücü yönetimi" demektir.  

Pranayama, Batı'da yaygın olarak düşünüldüğü gibi yalnız bir rahatlama uygulaması değil, daha çok solunum akışını yönetmekle birlikte sağlığı düzenleme pratiğidir. Aynı zamanda dış dünyayla bağ kurmamıza yardımcı olan kozmik gücü nefes aracılığıyla bilinçli olarak algılamayı ifade eder. Motorik bir süreç olan solunum sırasında farkında olmadan soluduğumuz hava kendi kendine dışarı çıkar. Spontane solunum sürecini bilinçli olarak gözlemlemek, yönetsel katılım sağlamak organizmaya olağanüstü yararlar sağlar.  

Pranayama uygulamak yalnız solumayı optimize etmekle kalmaz, nefes farkındalığını geliştirir, beden akışkan sistemlerini sakinleştirir ve uyku kalitesini iyileştirir. Egzersizler sayesinde daha etkin solunan oksijen tüm hücrelere iletilir, iç organlara nazikçe masaj yapılır ve beyin loblarının uyumlu çalışması desteklenir.  

Küçük bir çocuk da yaşlı bir büyükbaba da pranayama yapabilir. En iyi yarar için sabahları temiz havada, dik oturuş pozisyonunda ve aç karnına pranayama uygulamak önerilir. Kişi kendi konfor ve uygunluğuna göre akşam yemeğinden en az bir saat önce de uygulayabilir. Olağan solunum akışını fazla zorlanmadan ve omuriliği dik tutarak uygulamak önemlidir.  

Pranayama, enerji blokajlarını gevşetmenin, sinir sistemini ve stresi yönetmenin etkin bir yoludur. Kişi, çevresinin olumlu enerjiler ve anlamlı düşüncelerle çevrili olduğunu duyumsar hatta terinin eskisi kadar keskin kokmadığını görür.  

Düzenli uygulandığında kişi "evrenle birlik" duygusunu deneyimleyebilir. Kendi nefes alma sürecine odaklanabilen kişi, havanın içeri ve dışarı yönlü akışına sakince tanıklık eder. Bedenin hem tanık olan hem de tanık olunan konumunda olabileceğinin farkına varabilmek önemlidir. 

Dikkatle izlediğimizde kendi nefesimizin her zaman ritmik uyum içinde olmadığını görürüz. Oysa pranayama belli bir ritimde yavaş, derin ve ahenkli nefes almayı öğretir. Pranayama bize bir bakıma solunumu yöneterek sağlığımızı da yönetebileceğimizin kanıtlarını gösterir. 

Organizmada fiziksel ve mental detoks etkisi yaratması nedeniyle, pranayama uygulayan kişilerde sinir sistemi rahatsızlığı görülme insidansı çok düşüktür.. Duygusal yüklerden kaynaklanan daralma, huzursuzluk, odak azalması, uykusuzluk ve sinirlilik gibi sıkıntıların azalmasına yardımcı olur. Solunum verimliliğini artırarak karbondioksit gibi toksinlerin solunum yolu ve cilt gözeneklerinden atılmasına katkı sağlar.  

Akciğerlerdeki toksik atıkların çözülmesi için gerekli olan ısının üretilmesine, solunum ve duyu kanallarının açılmasına yardım eder. Ancak soluma yoluyla detoks yapmaya çalışırken, enerji akış kanallarının tütün ürünleriyle yeniden kirletilmesi sağlıksız sonuçlar doğuracaktır. 

Vücuttaki enerji akışı, bahçede sulama hortumundaki suyun akışına benzetilebilir. Musluk fazla açık veya kısık değilse, hortumun içi temizse, bükülme ve kırılma yoksa, akış sorunsuz, düzenli ve verimlidir. Bedenimizdeki enerji yolları ve prana akış mekanizması da böyle çalışır. Bir nedenden dolayı bir doku ya da organa enerji ulaştırılamazsa işlevi ve sağlığı doğal olarak tehlikeye girer.  

Pek çok farklı pranayama uygulaması var. Başlamaya karar verdiğinizde hangi yöntemi uygulamak gerektiğinden emin olmayabilirsiniz. Sizin için doğru olan programa yönlendirilmek için bir nefes koçu ile görüşme ayarlamak kesinlikle iyi bir fikirdir.