Moskova'da 'Yunus Emre' polemiği

Moskova'da 'Yunus Emre' polemiği

26 Mart 2021 Cuma  |   MG Özel

Fuad Safarov, Moskova

Moskova Kent Meclisi (Mosgorduma) Kültür ve Kitle İletişim Komisyonu, sert tartışmaların ardından tasavvuf ve halk şairi Yunus Emre'nin Rusya'nın başkentinde bir anıtının açılmasını onayladı. 

Rus basınına göre, Mosgorduma oturumunda Komisyon Başkanı Yevgeni Gerasimov uzun süredir konuşulan projeyi tekrar gündeme getirdi. Ancak oylama öncesi tartışmalarda milletvekili Dmitry Loktev, Rus-Türk ilişkilerinin istikrarsız bir şekilde seyrettiğini söyledi ve Moskova'nın merkezinde bir Türk kültür insanının anıtın dikilmesine sert bir dille karşı çıktı. Loktev, sufi Yunus Emre'nin Moskova ile hiçbir bağlantısı olmadığını kaydetti. 

Milletvekili Natalia Metlina, filoloji fakültesi mezunu olmasına rağmen Yunus Emre hakkında çok az şey bildiğini söyledi. Metlina, "Moskovalılar arasında, 'Yunus Emre kimdir' diye anket yapsanız, bu soruya neredeyse kimse cevap veremez" dedi ve projeyi protesto etmek amacıyla oy kullanmayacağını açıkladı.. 

Milletvekili Pavel Tarasov da, Orta Doğu ve Güney Kafkasya bölgesinde Rusya ve Türkiye arasında görüş ayrılıkları bulunduğunu söyledi. Milletvekili Sergey Mitrohin ise, Moskova'da etnik gerilime yol açmamak için anıt fikrinin öncelikle Ermeni diasporasıyla birlikte değerlendirilmesini önerdi.  

Bazı milletvekilleri ise, Rus müfredatında Yunus Emre hakkında hiçbir bilginin olmadığını söyledi. Bu tartışmalara rağmen oylama sonucunda Yunus Emre anıtının Moskova'da dikilmesi önerisi onayladı. Anıtın başkentteki Muzeon Sanat Parkı'na dikilmesi kararı alındı. 

Anıt meselesi daha önce de tartışma yaratmış ve geçen yıl konu ele alınırken Mosgorduma milletvekili Loktev, anıtının Moskova'nın herhangi bir yerinde değil Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği'ne ait arazide açılmasını önermişti. Diğer bir milletvekili, gazeteci Roman Babayan da Loktev'i destekleyerek anıtın açılmasına karşı çıkmıştı.   

Daha önce Türk basınında da yer alan haberlere göre, Ankara'da, uzaya giden ilk insan olan Sovyet kozmonotu Yuriy Gagarin'in, Moskova'da ise halk şairi Yunus Emre’nin heykellerinin sonbahar aylarında açılacağı bildirilmişti. Moskova Belediyesi yetkilileri, "2019 yılındaki Türkiye-Rusya Kültür ve Turizm Yılı'nın bir parçası olarak, karşılıklı dostça adımlar ve işbirliği kapsamında Ankara'daki Dikmen Vadisi Parkı'nda kozmonot Gagarin'in ve Moskova'daki Muzeon Sanat Parkı'nda da Türk şair Yunus Emre'nin anıtın dikilmesi kararı alındı” demişti.

2019 yılında Moskova'da resmi temaslarda bulunan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş da Gagarin’in heykelinin Dikmen’deki bir parkta açılacağını, Moskova'ya da Yunus Emre'nin heykelinin dikileceğini açıklamıştı.

Yunus Emre kimdir?

Yunus Emre (1238-1328), Anadolu'da Türkçe şiirin öncüsü olan tasavvuf ve halk şairi. Yunus Emre, Anadolu Selçuklu Devleti'nin dağılmaya ve Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde büyük-küçük Türk beyliklerinin kurulmaya başladığı 13. yüzyıl ortalarından 14. yüzyılın ilk çeyreğine kadar Orta Anadolu havzasında Eskişehir'in Sivrihisar ilçesinde yer alan Sarıköy'de yetişmiş Ankara'nın Nallıhan ilçesindeki Tapduk Emre Dergâhında yaşamıştır. 

Türk tasavvuf edebiyatı sahasında kendine has bir tarzın kurucusu olan Yunus Emre, Ahmed Yesevî ile başlayan tekke şiiri geleneğini özgün bir söyleyişle Anadolu'da yeniden ortaya koymuştur. Yalnız halk ve tekke şiirini değil, divan şiirini de etkileyen Yunus Emre, tasavvufla beslenen dizelerinde insanın kendisiyle, nesnelerle, Allah'la olan ilişkilerini işledi, ölüm, doğum, yaşama bağlılık, İlahi adalet, insan sevgisi gibi konuları ele aldı. Çağının düşünüş biçimini ve kültürünü konuşulan dille, yalın, akıcı bir söyleyişle dile getirdi. Yunus Emre'nin şiirleri daha söylenip yazıldığı tarihten itibaren ezberlenip okunmaya başlayarak, 14. yüzyıldan itibaren abdallar ve dervişler vasıtasıyla Osmanlı fetihlerine paralel şekilde bütün Anadolu ve Rumeli coğrafyasına yayıldı. Şiirleri aynı zamanda asırlardan beri Anadolu'da ve Rumeli'de faaliyet gösteren tarikatların ortak düşüncesi ve sesi hâline gelerek, Alevî-Bektâşî edebiyatı ile Melamî-Hamzavî edebiyatını meydana getiren halk edebiyatının kaynağı oldu. Kendisinin tarikatüstü olduğu kabul edilir. Yunus Emre 20. yüzyılda yeniden dikkat çekti ve yansıttığı insan sevgisi bakımından yeni bir gözle değerlendirildi. 1991 yılı, UNESCO tarafından Yunus Emre'nin doğumunun 750. yılı olarak anılmıştır. (Wikipedia)

Etiketler:  Rusya