Ekonomik kararlara ilk yorumlar

Ekonomik kararlara ilk yorumlar

21 Aralık 2021 Salı  |   Günlük

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın pazartesi gecesi açıkladığı yeni ekonomik kararları ekonomistler, akademisyenler ve gazeteciler şöyle yorumladı:

Mahfi Eğilmez: Kur %40 artmış, faiz % 4 ise aradaki 26 puan ödenecek. Ve bunun adı faiz olmayacak. Müthiş.

Refet Gürkaynak: Adına faiz artışı denmeyerek epik faiz artışı yapıldı. Merkez Bankası %14 ile para vermeye devam edecekse bu da işe yaramaz. Temel iktisat ile kavgaya girip bütün ülkenin kafasını gözünü yardırdılar. 

Uğur Gürses: "TL'den kaçmayın diye size dövize endeksli enstrüman sunuyoruz" diyen krizi çözebilir mi, derinleştirir mi?

Erinç Yeldan: Döviz kuru ile mevduat arasındaki fark devlet tarafından ödenecek ise faiz getirisi piyasa koşullarına göre yükseltilecek demektir. O zaman TCMB ne diye kendi faizini düşürüyor? 

Emin Çapa: CB Erdoğan şu anda sonsuz/belirsiz faiz kapısını açtı. Yani 3-5 puan faiz artırmamak için, 10-15-20 kaç olduğu bilinmeyen belirsiz bir risk halkın üzerine yükleniyor. CB Erdoğan, daha önce görmediğimiz bir şey yaparak, TL mevduatlar bile dolarize ediyor. Faiz artışı yapmıyormuş gibi yapıp, ne kadar olduğunu kimsenin bilmediği rekor bir faiz artışı yapıldı. Üstelik bunun bütün yükü de, devletin/halkın sırtına yıkılacak. 

Baki Demirel: Kur artışındaki hızlanma düşer ve hatta geri çekilme devam ederse bence bu uygulamanın toplumsal maliyeti kur atağının devam etmesine göre çok daha düşük olacaktır.

Yalçın Karatepe: Fazla heyecanlanmayın. Geçmişe dönük bir şey yok. Bundan sonra dövize endeksli bono satacaklar. Aslında bu örtük faiz artışıdır. Olay bu. 

Selçuk Geçer: Elde var ne yok satıp dolar çakılacak havası yaratıyorlar. Soru şu ne düzeldi? 

Oğuz Demir: 1,3 trilyon TL mevduat var. Haydi yarısı 32 gün kalsın vadede. Dolar/TL duruldu ve diyelim ki bir ayda %5 arttı. Faiz şu anda %1,2 gibi. Arada %3,8 fark olacak. Ayda yaklaşık 25 milyar TL... Yılda 300 milyar TL. Bütçemizin büyüklüğü 1,75 trilyon. Yorumsuz.. 

Mustafa Sönmez: Örtülü faiz artışını bütçeye yüklemekle sorun ne kadar aşılabilir? Hazine bu kaynağı nereden bulacak? Ek vergi? Faiz için, öteki ödenekleri kısma, yeni borçlanma ve onların yeni faizleri. 

Bora Erdin: Erdoğan'ın açılması olumlu karşılandı. Dolaylı faiz artırımı olarak yorumlandı. 

İbrahim Kahveci: Kur riskini de Hazineye yükledik... Ya da şöyle izah edelim: Yüzde 20 faizli vadesi gelen banka kredisini ödemek için tefeciden yüzde 50 faizli kredi aldık. Tefeciye ödeme zamanı gelene kadar rahatız... Ya sonrası? Seçimi alalım da, gerisi önemli değil. 

Ali Ekber Yıldırım: Dolar 15 liraya düştü. Mazot, gübre, yem fiyatı düşecek mi? 

İbrahim M. Turhan: Örnekle açıklayalım. 20 Eylül’de bankada üç aylık 100 bin TL mevduat hesabı açtınız. Faiz %16. Kur 8,8775. 20 Aralık’ta 4 bin TL faiz elde edecektiniz. Döviz kuru ise 17,43 oldu. Artış %96 olmuş. Kur artışı daha yüksek olduğuna göre banka size 96 bin TL verecek. Dolayısıyla üç ayda %96 dönem faizi elde ettiniz. Yıllık bileşik yüzde 1.385 faiz almış oldunuz. Soru: Bu farkı banka ödeyemez, zira fon maliyetini %16’ya göre yapmış, krediyi bu hesaba göre vermişti. Acaba 92 bin TL farkı mevduat sahibine kim ödeyecek? Hazine?.. Merkez?.. 

Özgür Demirtaş: Arkadaşlar herkes bana bugün ne olduğunu ve görüşümü soruyor. Artık Türkiye ile ilgili konuşmadığımı. Alanım ile ilgili veya hobilerim ile ilgili Genel yazacağımı söylemiştim. Ancak Binlerce soru geliyor. Ülkede benden de iyi açıklayacak birçok insan vardır. Ama sizi kırmamak için kısaca yazayım. Finans alanında bizim "primary security" dediğimiz ürünlerin yanında (mevduat, hisse, tahvil, emtia vs), bizim "secondary security" dediğimiz türev ürünleri vardır. Bu ürünlerin en ünlülerinden biri opsiyonlardır. İki tip opsiyon vardır. ALIM opsiyonu ve SATIM opsiyonu. Alım opsiyonu yatırımcısına bir finansal ürünü belirli bir fiyattan alma hakkı verir. Örneğin Dolar/TL yi almak yerine onu ALMA hakkını alabilirsiniz. Örneğin Dolar/TL 4 iken siz Dolar/TL'yi 7 liradan alma hakkını yani ALIM opsiyonunu almış olabilirsiniz. Eğer Dolar/TL 9’a çıkarsa siz 7’den alma hakkını kullanırsınız. Ve 7’den alıp 9 dan satınca edeceğiniz kar yanınızda kalır. SATIM opsiyonları da bunun tersidir. Şimdi yukarıda anlattığım ALIM opsiyonunu alabilmenizin yanında bu opsiyonları başkasına satıyor da olabilirsiniz. Biz bunlara ÇIPLAK opsiyon işlemleri deriz. Benim anladığım kadarı ile Hükümet şöyle yeni bir ürün çıkarmak istiyor: Yeni bir TL mevduat hesabı ama o hesabın sahibine aynı zamanda bir DOLAR alım opsiyonu satmış gibi oluyor. Diyelim ki kişinin 150 lirası var. O sırada da Dolar/TL 15 lira (yani 10 doları var) Kişi 150 lirasını TL mevduatta tutuyor ama 15 lira seviyesinden de ALIM opsiyonu varmış gibi getiri elde ediyor. Yani Dolar/TL vade sonunda 19 lira olsa aradaki 4 liradan doğan farkın mevduat sahibine verilmesi gibi. Şimdi bu nedir ve etkisi ne olur? Aslında Dolar/TL artışı oranında ekstra bir faiz artışıdır bu. Yani örtülü bir mevduat faizi gibi… Dolar/TL’deki düşüşün nedeni de bu faiz artışı… ikinci bir konu da bu ekstra faizin nereden ödeneceği? O da yeni para basarak ödenecek ise ekstra enflasyon anlamına gelebilir. 1970’lerde benzerlerinin yapılmış bir şey olduğunu biliyorum. Türkiye için Hayırlı olsun. Başka yorum yapmak istemiyorum 

Hakan Kara: Son yıllarda döviz borçlanma, TCMB rezerv satışları ve dövizli ödeme garantileri ile merkezi hükümet sistemin kur riskini üzerine almıştı. Listeye dövize endeksli mevduat ve ihracatçıya ileri vadeli kurun eklenmesiyle kamu kesimi yakın tarihin en dolarize bilançosuna sahip oldu.

(Medyatava)

Etiketler:  Ekonomi