'Domates soslu' turizm yasağı

'Domates soslu' turizm yasağı

2 Haziran 2021 Çarşamba  |   Köşe Yazıları

Cenk Başlamış

Pazartesi günü Moskova'dan gelen iki haberden biri doğal olarak Türkiye'de büyük yankı yarattı, diğeri ise satır aralarında kayboldu.

İlgi çeken haber, Rusya'nın 1 Haziran'da biten charter uçuşları yasağını 21 Haziran'a kadar uzatmasıyla ilgiliydi. Türkiye'de milyonlarca kişinin doğrudan ya da dolaylı olarak ekmeğini kazandığı turizm sektörünün, zaten daha başlarda darbe yiyen sezonu kurtarma umudu henüz gerçekleşmedi. Yasağın ne zaman kalkacağı belli olmadığı için 2021'in de tıpkı 2020 gibi ”kayıp” bir yıla dönüşmesi tehlikesi büyüdü. Oysa Türk turizmciler bu yıl Rus turistlerden yaklaşık dört milyar dolar kazanmayı bekliyordu.

Satır aralarında kaybolan haber ise, Rusya'nın Türkiye'ye koyduğu domates ithalatı kotasını 250 binden 300 bin tona yükseltmesiyle ilgiliydi. Rusya Tarım Bakanlığının onaylanan kararnamesiyle Türkiye’den ithal edilen domatesin kotası 50 bin ton artırıldı. Kota, 2021'in ilk ayında 250 bin tona yükseltmişti. 

Artık sadece ara sıra hatırlansa da, 24 Kasım 2015 tarihi Türk-Rus ilişkilerinin yakın geçmişinde yaşanan en önemli olay. O tarihte Türkiye'nin hava sahasını ihlal eden bir Rus uçağını düşürmesine Moskova son derece sert tepki göstermiş ve ekonomik yaptırımlar uygulamaya başladı. Yaptırımlardan bir bölümü 1 Ocak 2016 tarihinden itibaren Türkiye'den ithal edilen sebze meyve ürünlerine 24 kalemde "yasak" konulmasını da içeriyordu ki aralarında domates de vardı. Pazarlıklar sonucu 1 Kasım 2017 itibarıyla yılda 50 bin ton kotası konularak Türk domatesi yeniden Rusya'ya döndü. 

Elbette Türkiye'de bu işten ekmek yiyenler için çok önemli ama nedendir bilinmez “domates meselesi” uzun süre Türk-Rus ilişkilerinde en önemli konuymuş gibi algılandı. 

Rusya Türkiye ile Türk Akımı, S-400 füzeleri ve Akkuyu Nükleer Santrali için pazarlık yaparken biz masaya domatesi sürdük. Türk medyasının manşetlerinde hep ”domates pazarlığı” yer aldı. (Merak edenler için, 2015 yılında Rusya'ya yaklaşık 260 milyon dolarlık domates satmıştık.)

“Uçak krizi” geride bırakıldıktan sonra yıllar içinde domatese uygulanan kota Türk tarafının bastırması sonucu kademe kademe artırıldı. Her artış Türk medyası tarafından kamuoyuna ”müjde” olarak sunuldu.

1 Ocak 2016'dan 2 Haziran 2021'e... 

Aradan neredeyse beş buçuk yıl süre geçmiş. 

İster istemez insanın aklına takılıyor, acaba biz krizden önce Rusya'ya ne kadar domates ihraç ediyorduk diye. 

Sıkı durun... 

350 bin ton! 

Yani beş buçuk yılda bütün çabamıza, bütün ısrarımıza, bütün sıkıştırmalarımıza rağmen gele gele 300 bin tona gelebildik, demek ki başladığımız yere dönebilmek için hâlâ 50 bin ton eksiğimiz var!

Belki de, domatesten beş buçuk yılda kaybettiğimizin toplamından fazlasını bu yıl turizmde kaybedeceğiz.

Kepçeyle alıp kaşıkla vermek bu olsa gerek...

Etiketler:  Rusya