Atatürk'ün son yediği yemekler

Atatürk'ün son yediği yemekler

10 Kasım 2021 Çarşamba  |   Günlük

Gazeteci Murat Bardakçı, Habertürk'teki köşesinde Mustafa Kemal Atatürk'ün son 40 günde yiyebildiği yemekleri yazdı. 

"İşte, Atatürk’e son 40 gününde doktorların verdikleri yemekler: Ağzına en son 8 Kasım akşamı bir kalıp buz konmuştu!" başlıklı yazı şöyle: 

Bugün, Atatürk’ün vefatının 93. yıldönümü münasebetiyle hastalığının ağırlaştığı dönemle ilgili bazı belgeler yayınlıyorum: 1 Ekim 1938’den itibaren son günlerine kadar doktorlarının talimatı ile verilen yemeklerin, yani son yemeklerinin listesini... 

Bu yemekler, Cumhurbaşkanlığı’ndaki Atatürk Arşivi’nde 01020010-2 numarada bulunan bir defterde kayıtlıdır ve defterin ilginç bir öyküsü vardır: 

Celal Bayar’ın Cumhurbaşkanı olduğu 1950 ile 1960 yılları arasında Çankaya Köşkü’nün kitaplık memuru olan ve Köşk’ün kütüphanesi ile arşivini tasnif ile uğraşan Özel Şahingiray, 1955’te iki ayrı kitap yayınlamıştı... 

“Atatürk’ün Nöbet Defteri” ismini taşıyan ilk kitap, Atatürk’ün 1931 ile 1938 arasındaki yatış ve kalkış saatleri, gittiği yerler ve misafirlerinin isimleri, yani günlük hayatı hakkında yaverleri tarafından tutulmuş kayıtlar idi. 

Şahingiray’ın yayınladığı ikinci kitap ise “Son Nöbet Defteri” idi ve 1 Ekim ile 10 Kasım 1938 arasında yine Atatürk hakkında önemli kayıtların yeraldığı iki ayrı defterdi. İlk defterde 1 Ekim 1938’den itibaren 41 gün boyunca doktorların verdikleri ilâçlar ile uygulanan tedaviler, ikinci defterde de aynı günlerde doktorların talimatıyla yedirilen yemekler vardı. 

Özel Şahingiray’ın bütün bu defterlerin “Celâl Bayar’ın özel arşivinde olduğunu” söylemesine rağmen, bir defter hariç tamamı şu anda Cumhurbaşkanlığı Arşivi’ndedir. Mevcut olmayan defter ise, Şahingiray’ın yayınladığı “Son Nöbet Defteri”nin ilk kısmını teşkil eden ve Atatürk’e 1 Ekim ile 10 Kasım 1938 arasında yapılan tıbbî müdahalelerin kayıtlarıdır. 

Atatürk’ün son yemeklerinin kayıtlarından yakalandığı hastalığın nasıl ciddî bir dert olduğu, rahatsızlığının ileri devresinde artık normal yemek yiyemediği, sadece doktorların gramına kadar belirledikleri gıdalarla beslendiği görülüyor... Zaten son defa 8 Kasım’da çok az bir şeyler yiyip içebilmiş, ağzına en son o günün akşamı saat 18.35’te küçük bir buz parçası konmuş ve vefatına kadar başka hiçbir gıda alamamıştır! 

Listelerde, “poriç” denen bir yiyecek sık geçmektedir... 

Poriç, aslı İngilizce “porridge” olan ve yulafın sütle karıştırılması ile yapılan, doyurucu bir lâpadır. Poriçte pirinç, buğday, arpa, mısır veya karabuğday gibi diğer tahılların da kullanıldığı olur ama genellikle yulaf ile hazırlanır. 

Hani şimdilerde kilo vermek maksadıyla sabahları yenmesi moda olan ve yulafın üzerine süt döküldükten sonra içerisine lezzet verici bazı maddelerin de ilâve edildiği rejim yemeği var ya; poriç işte bunun sade şeklidir, sütlü yulaftır ve tatsız-tutsuz bir şeydir! 

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın müsaadesi ve Arşiv Daire Başkanı aziz dostum Muhammed Safi’nin yardımı ile temin edebildiğim ve şimdi Cumhurbaşkanlığı’ndaki Atatürk Arşivi’nde muhafaza edilen 01020010-2 numaralı defterin burada bazı günlerinin metnini ve görüntülerini verdiğim sayfaları, basında ilk defa yayınlanmaktadır... 

İşte, Atatürk’e 1938’in 1 Ekim’i ile 8 Kasım’ı arasındaki kimi günlerde doktorlar tarafından gramlarına kadar belirlenerek verilen yiyecekler ve içecekler... 

1 Ekim 1938, Cumartesi: 

06.45: 300 gram mısır poriç, 50 gram tereyağı, 2 dilim ekmek 

09.05: 50 gram çay, 300 gram salep, 50 gram hoşaf 

12.30: 140 gram limonata, bir dilim ekmek 

3 Ekim 1938, Pazartesi: 

00.30: 160 gram portakal suyu 

08.40. 300 gram poriç 

13.30: 150 gram çorba, tavuk köftesi, makarna, sütlaç, 100 gram hoşaf, 1 kalıp buz 

20.00: 150 gram çorba, 2 patates 

5 Ekim 1938, Çarşamba: 

00.10: 150 gram papatya suyu 

00.20: 30 gram 1 kalıp buz 

06.45: 300 gram salep, 20 gram tereyağ, 2 dilim ekmek 

09.35: 80 gram su 

12.15: 225 gram yulaf poriç, 50 gram hoşaf suyu, az ekmek 

18.00: 150 gram salep 

19.40: 250 gram konsome, az ekmek 

22.45: 30 gram su 

6 Ekim 1938, Perşembe: 

03.15: 220 gram elma suyu 

07.30: 375 gram yulaf poriç, 30 gram tereyağ, 30 gram bal, 1 mısır ekmek 

10.30: 60 gram su 

14.45: 150 gram pirinç çorbası, 50 gram hoşaf, 600 gram su 

20.15: 180 gram yulaf çorbası, kabak püresi, salçalı makarna, muhallebi. Ekmek 

20.15: 50 gram elma, şeftali kompostosu, 60 gram su 

22.15: 80 gram su 

8 Ekim 1938, Cumartesi: 

00.35: 20 gram çiçek suyu 

02.25: 30 gram 1 kalıp buz 

09.45: 150 gram salep, 15 gram tereyağı, 1 dilim ekmek, gül reçeli 

14.20: 50 gram Pirinç çorbası, kıymalı makarna, kabak püresi, muhallebi 

17.40: 140 gram elma suyu 

21.30: 150 gram salep 

24.00: 20 gram su 

12 Ekim 1938, Çarşamba: 

04.10: 150 gram limonlu çay 

07.05: 250 gram üzüm 

10.05: 150 gram sütlü salep 

13.35: 150 gram yulaf çorba, haşlama piliç, külde patates, şeftali 

15.45: 60 gram su 

19.30: 200 gram konsome: 2 dilim ekmek, patates külde, portakal peltesi 

14 Ekim 1938, Cuma: 

09.15: 150 gram sütlü salep 

10.00: 60 gram su 

14.00: 150 gram yulaf çorbası, sütlaç 

14.30: 60 gram su 

14.55: 60 gram su 

15 Ekim 1938, Cumartesi: 

02.30: 50 gram üzüm suyu 

10.00: 150 gram poriç yulaf 

13.30: 140 gram limonata 

16.00: 150 gram pirinç çorbası, az kabak, sütlaç 

16.15: 30 gram su 

17.45: 90 gram su 

21.15: 20 gram su 

24.00: 150 gram pirinç yulaf 

19 Ekim 1938, Çarşamba: 

13.45: 2000 gram Glukolin D. 

17.00: 100 gram glikoz mahlûlü 

17.40: 80 gram 75 gr. Glycose D. 

21.00: 80 gram 75 gr. Glycose D. 

23.45: 100 gram 25 gr. Glycose D. 

20 Ekim 1938, Perşembe: 

12.35: 140 gram üzüm suyu 

15.30: 2000 gram Glikoz D.li üzüm suyu 

17.45: 150 gram glikozlu üzüm suyu 

20.30: 150 gram glikozlu üzüm suyu 

21 Ekim 1938, Cuma: 

03.30: 330 gram karışık meyve suyu (iki defada), 15.k glikoz 

11.00: 50 gram süt 

15.45: Süt (5 kaşık glikoz) 

17.30: 100 gram Meyve suyu (5 kaşık glikoz) 

19.40: 140 gram sebze çorbası 1 gram tuzla 

21.30: 50 gram süt verilecek, 5 kahve kaşığı glycosela 

23 Ekim 1938, Pazar: 

04.35: 50 gram su 

04.40: 100 gram meyve suyu 

07.15: 75 gram süt (4 kaşık glikoz ile) 

07.25: 75 gram ..... kahve az 

09.15: 100 gram çorba (10 gram tereyağı) 

11.30: 100 gram süt (5 kaşık glikoz ile) 

14.00: 100 gram yoğurt 

17.30: 100 gram meyve suyu 5 glikoz 

18.00: 25 gram çiçek suyu 

19.00: 50 gram çorba (10 gram tereyağı) 

19.50: 100 gram süt (5 kaşık glikoz ile) 

26 Ekim 1938, Çarşamba: 

02.30: 100 gram portakal suyu, glikoz 5 

09.00: 100 gram poriç, beraber 100 gram salep 

12.30: 150 gram yoğurtlu çorba 

15.50: 100 gram muhallebi 

18.00: 100 gram poriç 

20.15: 100 gram süt (5 glikoz ile) 

31 Ekim 1938, Pazartesi: 

01.30: 150 gram portakal, elma suyu 

04.30: 150 gram portakal, elma suyu 

08.15: 150 gram portakal, elma suyu 

10.15: 150 gram portakal suyu 

12.15: 100 gram süt 

13.25: 50 gram üzüm, portakal suyu 

15.25: 150 gram poriç yulaf 

17.25: 100 gram süt 

21.30: 100 gram sebze suyu 

22.30: 60 gram elma, portakal suyu 

1 Kasım 1938, Salı: 

06.50: 150 gram sütlü salep 

10.00: 150 gram süt 

12.00: Zeytinyağlı enginar, 15 gram ekmek 

14.00: 150 gram elma, portakal suyu 

15.50: 150 gram poriç yulaf 

18.00: 150 gram süt 

20.00: Enginar, 15 gram tereyağlı ekmek 

22.20: 150 gram üzüm, elma, portakal suyu 

2 Kasım 1938, Çarşamba: 

00.55: 100 gram portakal suyu 

03.50: 150 gram süt 

07.45: 150 gram sütlü poriç yulaf 

10.00: 150 gram sütlü salep 

12.10: 150 gram sütlü poriç yulaf 

14.00: Enginar, 20 gram tereyağlı ekmek 

18.00: 150 gram süt 

20.00: Bezelye püresi, 30 gram ekmek, 50 gram Taşdelen suyu 

22.00: 150 gram poriç 

23.15: 100 gram meyve suyu 6 kaşık şeker 

23.20: 25 gram su 

Yazının devamı için tıklayın