Yanlış yazılan sözler

Yanlış yazılan sözler

25 Kasım 2019 Pazartesi  |   Serbest Kürsü

Bir dili doğru kullanmak için doğru yazmak esastır. “Türkçe yazıldığı gibi okunur” denilirse bu bir ölçüde doğrudur. Ama, “Türkçe konuşulduğu gibi yazılır” denilirse bu doğru olmaz. Belki de son on, on beş yıldır konuşulduğu gibi yazılmaya başlandı. Bunun başlıca nedeni az okuyup çok konuşuyor olmamız.  

Sanal ortamlarda kullanılan saçma sapan yazışma dilinden bahsetmiyorum bile. Günlük konuşma dilimizden, medyada duyduğumuz ve okuduğumuz dilden söz ediyorum. 

Aşağıda çok sık karşılaştığım yanlış yazılan sözcüklerin sadece bir bölümünü listeledim. Listenin tamamını burada yazmamın imkanı yok. Burada gösterdiklerim en yaygın olarak yapılan yanlışlar. 

 

Yanlış                                        Doğru  

Adele                                         Adale 

Aferim                                       Aferin 

Ağbi                                          Ağabey, abi (TDK her iki yazılışı da doğru kabul ediyor) 

Ahçı                                           Aşçı 

Antiparantez                             Antrparantez (Fransızca parantez içinde demek) 

Antreman                                 Antrenman 

Ardarda                                    Art arda 

Artis                                          Artist 

Artiz                                          Artist 

Aşağda                                     Aşağıda 

Ateşe                                        Ataşe 

Bağış üstüne                            Başüstüne 

Bağzı                                        Bazı 

Benle                                        Benimle 

Betdua                                      Beddua 

Biyolojist                                  Biyolog 
  
Boy pos                                   Boy bos 

Burda                                      Burada 

Cimnastik                               Jimnastik 

Coğrafik                                 Coğrafî 

Çünki                                     Çünkü 

Deil                                        Değil 

Dekaratör                              Dekoratör 

Deyil                                      Değil 

Dışarda                                  Dışarıda

Direk                                      Direkt 

Eninde sonunda                    Önünde sonunda 

Eşortman                               Eşofman 

Fesetmek                              Feshetmek 

Fiat                                        Fiyat 

Filim                                      Film 

Fotograf                               Fotoğraf 

Gardolap                             Gardırop 

Gaste                                  Gazete 

Glükoz                               Glikoz 

Gülyabani                          Gulyabani 

Gurup                                Grup (Gurup sözü gün batımı anlamına gelir) 

Harfiyat                              Hafriyat 

Hastahane                          Hastane 

Herkeş                                Herkes

Herkez                                Herkes 

Heycan                               Heyecan 

İçün                                    İçin 

İddaa                                 İddia 

İlerde                                 İleride 

Israf                                   İsraf 

İsal                                    İshal 

İstepne                            Stepne 

Kabül                               Kabul 

Kapşon                            Kapüşon 

Kaysı                                Kayısı 

Kıral                                 Kral 

Kıravat                            Kravat 

Kırem                              Krem 

Klavuz                             Kılavuz 

Kokareç                          Kokoreç 

Kolleksiyon                    Koleksiyon 

Kondüsyon                    Kondisyon 

Küvöz                            Kuvöz 

Lavetmek                      Lağvetmek 

Logar                            Rögar 

Loğusa                         Lohusa 

Lugat                            Lügat 

Mağza                          Mağaza 

Mağden                       Maden 

Mağrifet                      Marifet 

Mahçup                      Mahcup 

Mahfetmek                Mahvetmek 

Mahfolmak                 Mahvolmak 

Makina                        Makine 

Malesef                       Maalesef 

Mefta                          Mevta 

Miğde                         Mide 

Motorsiklet                 Motosiklet 

Mozayik                      Mozaik 

Muaffak                      Muvaffak 

Müsayit                       Müsait 

Mütevazi                    Mütevazı (İstanbul Türkçesine mütevazi olarak yerleşmiştir) 

Namütenayi               Namütenahi 

Netekim                     Nitekim 

Orda                           Orada 

Otizim                        Otizm 

Pantalon                    Pantolon 

Poğça                        Poğaça 

Psikiyatrist                Psikiyatr 

Ritm                          Ritim 

Saatler olsun             Sıhhatler olsun 

Sandöviç                   Sandviç 

Sağlık vermek          Salık (tavsiye) vermek (a kısa okunur) 

Sağlim                      Salim 

Sağnak                     Sağanak 

Seyehat                    Seyahat 

Sezeryan                   Sezaryen 

Sükutuhayal             Sukutuhayal 

Süpriz                       Sürpriz 

Şartel                        Şalter 

Şarz                          Şarj 

Şemşiye                    Şemsiye 

Şöför                         Şoför 

Şurda                        Şurada 

Tabiyat                      Tabiat 

Teskere                      Tezkere (Teskere, sedye anlamında başka bir sözdür) 

Tıpı                            Tıbbı 

Traş                           Tıraş 

Tualet                       Tuvalet 

Ültümatom              Ültimatom 

Vehamet                  Vahamet 

Yalnış                        Yanlış  

Yanlız                       Yalnız 

Yiğen                       Yeğen 

Yukarda                   Yukarıda 

Zenaat                     Zanaat 

Bir de bitişik mi, ayrı mı yazacağımızı bilmediğimiz birleşik sözler var: 
 

 

Yanlış yazılan birleşik sözler

Bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılanlar: 

Yanlış                                 Doğru  

Af edersiniz                        Affedersiniz 

Baş müfettiş                       Başmüfettiş 

Baş üstüne                          Başüstüne 

Bir çok                                 Birçok 

Cem evi                               Cemevi 

Darp etmek                         Darbetmek 

Hoş görmek                        Hoşgörmek 

İş veren                                İşveren 

Kahve rengi                         Kahverengi 

Kayıt et                               Kaydet 

Kayıt ol                                Kaydol 

Küfür etmek                        Küfretmek 

Lağv etmek                         Lağvetmek 

Mahv etmek                       Mahvetmek 

Okur yazar                         Okuryazar 

Öğle üzeri                          Öğleüzeri 

Öğretmen evi                    Öğretmenevi 

Şehirler arası                     Şehirlerarası 

Tavuk göğsü                     Tavukgöğsü 

Uluslar arası                      Uluslararası 

Ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılanlar: 

Yanlış                                 Doğru  

Alınteri                                Alın teri 

Apartopar                           Apar topar 

Ardarda                               Art arda 

Başbaşa                               Baş başa 

Birşey                                   Bir şey 

Dışişleri                                Dış işleri 

Doğumgünü                        Doğum günü 

Elalem                                  El alem 

Elişi                                       El işi 

Hoşgeldiniz                          Hoş geldiniz 

İçiçe                                      İç içe 

İçişleri                                   İç işleri 

İşadamı                                 İş adamı 

İşbirliği                                  İş birliği 

İşgücü                                   İş gücü 

Köpekbalığı                          Köpek balığı 

Özgeçmiş                              Öz geçmiş  

Peşpeşe                                 Peş peşe 

Satırbaşı                                 Satır başı 

Sıradışı                                    Sıra dışı 

Sualtı                                       Su altı 

Yaşgünü                                   Yaş günü 

Yarımküre                                 Yarım küre 

Yazarkasa                                  Yazar kasa 

Yurtdışı                                      Yurt dışı 

Yurtiçi                                        Yurt içi 

Zarzor                                        Zar zor 

Ayrıca sayılar da ayrı yazılır. Örneğin onbeş yanlıştır, on beş yazılmalıdır. Her sayı ayrı yazılmalıdır: İki bin on dokuz. Bunun tek istisnası, sahtekarlığın önüne geçmek için, elle yazılan çeklerde sayıların bitişik yazılmasıdır. 

O zaman diyeceksiniz ki “paralarımızda neden ikiyüz, beşyüz, onmilyon yazıyor?”. Bu soru TC Merkez Bankasına yöneltildi. Alınan cevap “değerli evrakta sayılar bitişik yazılır” oldu. Özrü kabahatinden büyük! Paranın kendisi bir değer taşıyabilir ancak değerli evrak değildir. 

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan paralarının tamamında sayılar ayrı yazılır: İki yüz, beş bin, yüz bin gibi. Türkçenin kurallarını bizden iyi bildikleri kesin. 

İşin üzücü tarafı Atatürk’ün kurduğu Türk Dil Kurumunun bu durumlara sessiz kalması ve müdahil olmaması. 

Sevindirici tarafı ise biz “bu yanlıştır” demeye kararlılıkla devam edeceğiz...