Ukraynalılar neden oy kullanmıyor?

Ukraynalılar neden oy kullanmıyor?

30 Ekim 2020 Cuma  |   Serbest Kürsü

Yusuf Bektaş

Ukrayna’da geçen hafta yapılan yerel seçime katılım beklenenden hayli düşük oldu. Ukrayna’nın bağımsızlığını kazandığı 1991 yılından bu yana düzenlenen seçimlerin katılım oranlarını kıyasladığımızda 2020 seçimi en alt sırada yer alıyor.  

Kısa bir araştırma yaparak Ukrayna’da 1991’den bu yana yapılan seçimleri ve oy oranlarını araştırdım. Sonuçlar oldukça ilginç ve ibrenin gitgide aşağı yöne döndüğünü gösteriyor…  

1994 yılında yapılan Ukrayna’nın ilk yerel seçimine ülke genelinde katılım %75,5 olarak gerçekleşmiş. 4 yıl sonra yani 1998 yılında oran 4 puan düşerek %71 olmuş. 

Sonrasında azalarak devam etmiş. 2002 yılında %69, 2006 yılında %67, 2010 yılında %50, 2015 yılında ise %46. Son seçimi tekrar hatırlayacak olursak da oran %36,98. 

Bu istatistikleri ülkemizde gerçekleşen seçimlerdeki katılım oranları ile kıyasladığımızda konu daha ilginç bir hale bürünüyor. Türkiye’de 1994 yılında yapılan yerel seçime katılım oranı %90,53 iken 2019 yılında yapılan yerel seçimde ise katılım oranı %84,67. 

1990 yılından itibaren Türkiye’de gerçekleşen seçimlere katılım oranı en düşük %76,25 ile 2004 yılında olmuş. Ukrayna’daki seçimlerde bugüne kadar en yüksek katılımın %75 olduğunu belirtmiştim. Yani Türkiye’deki en düşük katılım Ukrayna’nın en yüksek katılımından daha fazla… 

Bu durum bize Türk seçmeninin ülkesinde istemediği yöneticileri değiştirme konusunda her zaman bir umut taşıdığını gösteriyor. Neredeyse 100 yıllık bir Cumhuriyet geçmişi bulunan Türkiye, sürekli otoriter yönetimler altında kalan Ukrayna gibi eski Sovyet ülkelerine göre ciddi bir demokrasi bilincine sahip. 

Ukrayna’daki seçimlere katılım oranı bu denli düşmeye devam ederse 2030, 2040 seçimlerinde oranlar %15 civarında olacak gibi görünüyor.  

“Halkın %15’inin seçtiği bir başkanın meşruiyeti ne ölçüde sağlanabilir?" Ya da "Gelecekte Ukrayna devlet başkanı uluslararası arenada ne oranda saygı görür?” soruları Ukrayna medyasının tartıştığı konular arasında ilk sıralarda yer alıyor. 

İnsanları oy kullanmaya teşvik etmek ve siyasi meşruiyeti daha da güçlendirmek bütün demokrasiler için 2020 Avrupa’sında bile temel sorunlardan birisi olmaya devam ediyor… 

Türkiye’de oy kullanmak kağıt üzerinde zorunlu ve oy kullanmayan vatandaşlar için her seçimden önce ödenecek bir ceza belirleniyor. Bu karar fiili olarak pek gerçekleşmese de oy oranlarını yüksek tutan etkenlerden birisi olabilir. 

Avrupa’da oy kullanmanın zorunlu olduğu ülkelerden birisi olan Belçika’da seçimlere katılım oranları genellikle %90’ın üzerinde, Ukrayna da bu seçeneği değerlendirerek oy kullanmayı zorunlu hale getirebilir ve bir para cezası belirleyebilir.   

Ukrayna’da seçimlere katılımın ve güvenin artması için Batı Avrupa örnek alınarak bunun gibi birçok düzenleme yapılması gerekiyor. Ancak her şeyden önce “seçimlerin ardından olumlu yönde gelişmeler olacağı” konusunda Ukrayna halkına umut aşılanması en önemli konu olarak gözüküyor…

Etiketler:  Yusuf Bektaş