Türkiye tarım istatistikleri

Türkiye tarım istatistikleri

7 Ağustos 2020 Cuma  |   Köşe Yazıları

Samih Güven

Tarımsal üretim günümüzde küresel ısınma, salgın riskleri, artan dünya nüfusu, ülkeler arasındaki dengesizlikler, tarım alanlarının azalması gibi nedenlerle her zamankinden daha fazla önem kazanmış durumda. 

Türkiye özelinde ise tarım alanlarının hızla azalması ve parçalanması, hızlı şehirleşme nedeniyle kırsaldaki tarımsal üretimin çökmesi, yanlış üretim ve ticaret modelleri nedeniyle dengesiz fiyat artışları, girdi maliyetlerinin yüksekliği gibi özellikler dikkate alındığında çokça tartıştığımız ve tartışmaya devam edeceğimiz bir konu. 

Geçenlerde son yıllarda Türkiye’de tarımsal üretim alanında ne gibi gelişmeler olduğunu anlamak için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın internet sayfasındaki verileri ve Ticaret Bakanlığı ithalat verilerini inceledim ve dikkatimi çeken hususları maddeler halinde özetledim. Buna göre: 

1-Öncelikle 2002 yılında 26,5 milyon hektar olan Türkiye’deki tarım alanlarının 2019 yılında 23 milyon hektara gerilediği görülüyor. 

2-2002 yılında 20 milyon ton olan buğday üretimi 2019 yılında 19 milyon tona gerilemiş. Türkiye halen buğdayda kendine yeter seviyede olsa da, dahilde işleme rejimi gibi nedenler de dikkate alındığında 2019 yılında 3,5 milyar dolar tutarında hububat ithal edilmiş. Bunun 1,4 milyar dolar tutarındaki kısmı Rusya’dan sağlanmış. Aslında bu tutar tek başına bizim Rusya’ya sattığımız toplam tarım ürünü miktarından daha fazla. 

3-İstatistiklere göre Türkiye, patates, buğday, pamuk (çiğit), çavdar gibi ürünlerde kendine yeterli görünürken, mısır, nohut, mercimek, kuru fasulye gibi ürünlerde kendine yeterliliğini kaybetmiş durumda. 

4-Türkiye meyve grubunda genel olarak iyi görünüyor. Fındık, incir, kayısı, limon portakal, mandalina gibi ürünlerde önemli bir ihracat potansiyeli söz konusu. 2019 yılında 4,5 milyar dolarlık bir meyve ihracatı yapıldığı görülüyor. Bununla birlikte 2019 yılında yaklaşık 1 milyar dolarlık meyve ve sert kabuklu meyve ithalatı da yapılmış. 

5-Sebze grubuna bakıldığında havuç, domates, kuru soğan, hıyar, kabak, bezelye gibi ürünlerde önemli ihracat potansiyeli söz konusu. 2019 yılında yaklaşık 700 milyon dolar tutarında sebze ihracatı yapılmış. İthalat miktarına bakıldığında ise yine 2019 yılında yaklaşık 500 milyon dolarlık bir ithalat söz konusu olmuş. 

6-Organik tarım ürünü üretiminde önemli bir artış olduğu görülüyor. 2010 yılında 1,3 milyon ton olan organik tarım ürünü üretiminin 2019 yılında 2 milyon tona yükseldiği görülüyor. 

7-Türkiye’deki mera alanlarında yıllar içinde çok ciddi bir azalış söz konusu. 1970’li yıllarda 20 milyon hektarın üzerindeki bu alanlar günümüzde 11 milyon hektara kadar gerilemiş.  

8-Büyükbaş hayvan sayısına bakıldığında 2002 yılında yaklaşık 10 milyon olan bu sayı 2019 yılında 17,8 milyona yükselmiş. Küçükbaş hayvan sayısı ise 2002 yılında 32 milyon iken daha yavaş bir artış hızıyla 2019 yılında 48,8 milyona yükselmiş. Bu rakamlarda artan nüfusu ve et talebini de dikkate almak gerekiyor elbette. 

9-Türkiye 2018 yılında 1,7 milyar dolar tutarında, 2019 yılında ise 700 milyon dolar tutarında canlı hayvan ithalatı gerçekleştirmiş.

Veriler özet olarak bu şekilde. Tarım sektörünün kritik önemi dikkate alınarak girdi maliyetleri, tarım arazilerindeki azalma ve parçalanma, planlama sorunları, politika hataları, müteahhit iştahı gibi birçok riske karşı ciddi bir mücadele verilmesi gerektiği açık.

Yazının orijinalini ve diğer yazıları okumak için tıklayın