Türk turizminin Rus ekonomisine katkısı

Türk turizminin Rus ekonomisine katkısı

5 Haziran 2020 Cuma  |   Köşe Yazıları

Refet Kayakıran

Bu oksimoron* gibi gözüken başlıktaki konuyu 14 yıl kadar önce ilk yazdığımda hayretle karşılanırken, şimdi yazacağım 4'üncüsü daha makul gelecektir sanırım!.. 

2019'da Türkiye’ye gelen 7 milyon Rusya Federasyonu çıkışlı turistin 4 milyona yakınını "3 büyükler" diyeceğim önde gelen Türkiye kökenli Rus firmalar getirmekte! 1990'larda Moskova’ya gidip bir masa bir oda çalışmaya başlayan bu akıncı turizmciler, şu anda sadece Türkiye’ye değil, Vietnam’dan, Fas’a, İspanya’dan Çin’e dünyanın dört bir yanına Rusları kendilerine ait uçak firmalarının toplamda 100'e yakın uçağıyla taşımaktalar ve ayrıca Türkiye ve çeşitli ülkelerde otelcilik yapmaktalar…

Kısaca; Türkiye kökenli tur operatörleri Rusya’da kurdukları şirketleri ile Rusya’daki onlarca kentten hem ülke içinde taşımacılık yaparken hem de Türkiye’ye ve dünyaya da milyonlarca turist taşımakta. 

Bu 3 büyüğün yanı sıra yine Rusya’da yerleşik 10'a yakın Türkiye kökenli tur operatörü ve yanı sıra Türkiye’de yerleşik ama Rus tur operatörleriyle anlaşmalı en az 50'ye yakın seyahat acentesi de Rus turistleri Türkiye’ye getirip hizmet vermekte. Elbette bu firmalarımızın yanı sıra, Rus kökenli onlarca, yüzlerce turizm şirketi de Türkiye ve dünyaya turizm faaliyetlerini sürdürmekte; Türkiye’ye de yıllardır liderlik eden büyük çaplı Rus firmalar da malumdur.  

Türkiye’ye gelmiş bir turistin TÜİK'in 2019 resmi rakamı ile ortalama kişi başı harcaması 666 dolardır. Bu rakama göre, demek ki 7 milyon Rus turist Türkiye’ye 5 milyar dolara yakın döviz bırakmış… 

Peki Rusya’dan çıkan bu turistin Rusya ekonomisine katkısı nedir? Girişte 3 büyük firmamızın 100'e yakın uçaktan oluşan havayolu filosundan bahsettik. Burada sihirli kelime hem bu şirketlerin hem de havayollarının Rus firması olmasıdır. Bu firmaların başındaki 3-5, bilemediniz 10 Türkiye kökenli CEO-başkan ve yöneticiler dışında yüzlerce Rus elemanı Rusya çapında çalışırken, yine bu firmaların on binlerce acentesi onların tatil paketlerini veya biletlerini satarlar. 

Bu firmaların yanı sıra Rusya’ya her gün onlarca uçuş yapan THY, Anadolu Jet, Onur Air, Pegasus, (batmasaydı Atlas Jet) gibi havayolu firmalarımızdan burada bahsetmiyorum bile çünkü onlar T.C. kayıtlı ve gelirleri Türkiye kasasında olan şirketlerdir.

Elbette hepsi Rusya topraklarındaki uçak hizmetlerine orada ödeme yaparlar ve Rusya ekonomisine Türkiye’ye yolcu taşırken katkıda bulunurlar. Yanı sıra Aeroflot'tan başlayarak onlarca adını bilmediğiniz Rus uçak firması da Türkiye’ye harıl harıl turist taşır… Bu Rus uçakların doğrudan Rusya ekonomisine girdisi de tahmin edilebilir. Tüm bu paragraftaki gelirleri de sondaki hesaba eklemek gerekir 

Dönelim bizim hibrit firmalarımıza… Bu arkadaşlar ve onlar gibi, Rusya’daki turizm satışlarından Rusya’da, Türkiye’deki karşılama hizmetlerinden Türkiye’de hesap veren firmalarımızla tatile çıkan, uçak bileti alan milyonlarca Rus’un, Rusya ekonomisine sağladığı katma değere! 

Bizim 3 büyükler sadece kendilerine ait 100 uçakla günde, ayda yılda ne kadar yolcu taşır? (yanı sıra THY'den Aeroflot'a tüm firmalarla da yolcu taşırlar) Hepsi Boeing veya muadili uçaklardan oluşan bu filo, ortalama 150 koltukla çarpsanız günde 15.000, ayda 450.000 yolcu yapar… Haydi tüm uçaklar uçmaz ve %100 doluluk olmaz diyelim ve ayda 350.000'e inip bir yılda 4.5 milyon diyelim sadece günde tek sefer yapsalar… Günde en az iki seferden aşağı olamayacağına göre yılda 15-20 milyon yolcudan sadece bu havayollarının Rusya ekonomisine sağladığı katma değer nedir? (elbette bu uçuşlar hem Rusya içinde hem de tüm dünyada çeşitli ülkelere yapılmakta) 

Peki bu uçuşların Rusya çapında biletini satan acentelerden havaalanında bilet işlemi yapan elemana, pistteki bagajcıdan yakıtçıya, uçak içi ikramcıdan hostese kaç Rus ekmek yer bu işten? 

Rusya’da iş yapan tüm Türkiye kökenli turizm firmalarımızın her birinin, Moskova merkezde en az beş yüz ila bin çalışanı, Rusya çapında onlarca şehirde yüzlerce elemanı ve on binlerce acentesi vardır. Türkiye dışında tüm dünyaya tatil ve iş seyahatleri için her ülkeyi pazarlamaktadırlar. Bu firmalarımız tüm Rusya çapında TV, gazete, dergi, internet vs bilumum medyada milyonlarca dolarlık reklam yapar, onlarca fuara katılır, yüzlerce tanıtım gecesi düzenler, binlerce pazarlama ziyareti yapar. Rusya’ya yerleşik firmalarımızın yanı sıra, Rusya’dan turist getiren Türkiye’deki her otel ve her seyahat acentesi de yılda en az 2 kez Rusya’da ya fuara katılır ya yemekli şovlu tanıtım yapar ya da "workshop-road show" denen pazarlama tanıtımlarına katılır. 

Yukarıdaki veriler ışığında Türkiye kökenli Rusya’da yerleşik firmalarımızın Rusya ekonomisine doğrudan sağladıkları katkı ve Rusya’ya pazarlama amaçlı gelen Türkiye kökenli turizmcilerin Rusya ekonomisine sağladıkları katkı (yani Rusya’da harcadıkları para), Türkiye’nin Rusya’dan elde ettiği 5 milyar doların kat be kat üstündedir! Sadece Türkiye’ye uçan 7 milyon Rus turistin Rusya’da ödedikleri uçak bileti cirosu ortalama 400 dolardan 2.8 milyar dolardır!  

Söylemeye çalıştığımız şudur… Turizm ekonomisi Türkiye için ne kadar önemliyse, bir Aeroflot’un uçmaması da, Şeremetyova Havaalanı'nın kapalı kalması da, Soçi’deki otelin açılmaması da, Yekaterinburg’daki 150 seyahat acentesinin çalışmaması da Rusya için o kadar önemlidir. Hele son yıllarda Rusya içinde tatili özendiren Rusya devleti, çok iyi biliyor ki bizim şirketlerin sahip olduğu havayolları da, tur operatörlükleri de, yurt dışı tatil kadar, yurt içi Soçi-Kırım vs. tatillerinin bir numaralı organizatörleridir! Tüm Rusya seyahat endüstrisinde iş yapan havayolu, tur operatörü, acenteler ve otellerin, şu anda koronadan kaynaklı ciddi sıkıntıları ile bu sektörde çalışan milyonlarca kişinin maaşları ve geçim durumları Rusya devletini herhalde ciddi ciddi düşündürmektedir! Yani sezonu açmaya onlar da bizim kadar gayretlidir! 

Yazı çok uzadığından, yazıdaki veriler ışığında başlıktaki sorunun hesabını, meraklı okura bırakmak zorunda kaldığım için üzgünüm:))

*Zıt anlamlı iki kelimenin bir arada kullanılması.