Türk-Rus akademik köprüsü

Türk-Rus akademik köprüsü

4 Aralık 2019 Çarşamba  |   Köşe Yazıları

Rusya Federasyonu (RF) ile Türkiye arasındaki akademik ilişkilerin boyutu ve çeşitliliğinin son yıllarda giderek arttığı gözlemleniyor. Düne kadar, her iki taraftan belirli birkaç üniversite arasında ve çok da düzenli olmayan kurumsal veya kişisel düzlemdeki münasebetler giderek, her iki ülkenin çok değişik yörelerinden bir dizi farklı üniversite arasında, dahası gittikçe de düzenleşen koordinasyon ve işbirliğine doğru genişliyor. Hem Türkiye hem de Rusya üniversiteleri arasındaki akademik etkinliklerin son zamanlarda çok değişik kulvarlarda tedricen zenginlik kazandığı ve de iki tarafın da ortak bölgesel ve uluslar arası jeopolitilk-jeostratejik gündemi ile, güçlenen sosyo-ekonomik bağlarına paralel olarak yelpazesinin oldukça açıldığı görülüyor. Bilhassa Rusya’nın güney eyalet ve yöreleri bu açıdan çok kritik bir ehemmiyet arz ediyor çünkü Rus ve Türk taraflarının tarihsel ilişkilerinin en çok merkezileştiği ve ağırlıklı geçtiği yerler buralar.

Bu tarihi içeriğe uygun olarak, geride bıraktığımız haftanın başında Rusya’nın en büyük kentlerinden Rostov na Donu’nun ve aynı zamanda ülkenin güneyinin en eski ve en büyük yüksek öğretim kurumu niteliğindeki Güney Federal Üniversitesi’nde (GFÜ) çok önemli bir akademik faaliyete imza atıldı. “Rus-Türk İlişkileri Bağlamında Rusya’nın Güneyi” başlığını taşıyan bilimsel-deneysel çalıştay, kurum bünyesindeki “İnsani Disiplinler Arası Araştırmalar Merkezi’ne (İDAAM) bağlı “Çağdaş Türkiye Araştırmalar Merkezi” tarafından organize edildi. Bir gün boyunca süren akademik toplantıya Türkiye ve Rusya Federasyonu’nun değişik kentlerinin yanı sıra Abhazya Сumhuriyeti’nden de akademisyenler katılarak sunum gerçekleştirdiler. İDAAM Başkanı Doçent Dr. Veronika Vitalyevna Tsibenko, yönettiği buluşmada yaptığı açılış konuşmasında temel olarak şu sözleri kaydetti: 

“Rostov, Moskova ve İstanbul’a neredeyse eşit mesafede. GFÜ, Avrasya entegrasyon süreci ile ilişkili olarak güncel temalar üzerine düzenli olarak uzmanları bir araya getiriyor. Rusya ve Türkiye’nin insani işbirliği, ekonomik temel ve olumlu politik durum olmaksızın tahayyül edilemez. Şu an için insani işbirliğinde diyalog için ortak platformun eksikliği ortada ve insani sahada her iki ülke arasındaki iletişim gerekli seviyeye henüz ulaşmış değil. Güney Rusya’da insani alanda üretken bir etkileşim için; yüksek öğretim kurumları arasında bağlantıları geliştirmek, her iki ülke arasında aktüel temaları, örneğin Kafkasya ve Kafkas diasporasını araştıran partner bilimsel merkezlerden oluşan ortak bir ağ altyapısı yaratmak gerekli. Ortak tarihimiz, gerek sevindirici gerekse de trajik anlar ile dolu. Ne onu ne de onu unutmak olmaz çünkü tarihsel tecrübenin muhasebesi bizlere daha ileri gitmemizi, Rus-Türk ilişkilerini her iki taraf için de üretken ve verimli olarak inşa etmemizi sağlamaktadır. Rusya’nın güneyi, tarihsel bağlar ve coğrafi yakınlık nedeniyle Rus-Türk ilişkileri için ilkesel önem arz etmektedir. Rusya’da ve Türkiye’de ortak kitleler mevcut: Türkiye’de yaşayan Kafkas halklarının ve Kırım’ın temsilcileri, Rus diasporası ve aynı zamanda özel veya iş sebepleriyle buraya gelen Güney Rusya’daki Türkiye vatandaşları… Rusya ve Türkiye arasında makrobölgesel işbirliğinin ilerlemesinin olanakları üzerine düşünmek gereklidir. Şu an Türkiye, etnik bağları kullanmak suretiyle Rusya’nın ayrı ayrı bölgeleri ile bağlantılar geliştiriyor. Bu büyük imkânlar açıyor fakat bazı kısıtlamaları ve dahası gerilimleri de beraberinde getiriyor çünkü Rusya çok uluslu bir devlet. Makro bölgesel işbirliğini geliştirmek ise, mevcut bağları yok etmemekle birlikte etnik işbirliğinin zayıf yanlarını ortadan kaldırıyor. Rus-Türk ilişkilerinde makrobölgesel ortak çalışmanın çok büyük bir potansiteli var ve Güney Rusya onun gelişiminin güçlü bir noktası haline gelebilir”. 

Türkiye, Rusya ve Abhazya’dan akademik düzeyde zengin katılım  

Türkiye’den İstanbul Aydın Üniversitesi Ekonomik ve Finans Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sedat Aybar ile, İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Siyaset ve Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasret Çomak’ın konuşmacı olarak birer sunum yaptıkları çalıştayda; Moskova’da bulunan Modern Türkiye Araştırma Merkezi Direktörü Amur Gaciyev, RF Dışişleri Bakanlığı Diplomasi Akademisi Doçenti ve Moskova Şarkiyat Araştırmaları Merkezi Direktörü Vladimir Avatkov, Stavropol Güney-Kafkas Federal Üniversitesi İnsani Enstitüsü Yabancı Tarih, Siyaset Bilimi ve Uluslar Arası ilişkiler Bölümü Başkanı İgor Kryuçkov, RF Hükümeti’ne bağlı Analitik Merkezi uzmanı Prof. Dr. Natalya Yevçenko, Abhazya’dan Uluslar arası “Apsnı Fonu” Başkanı Soner Gogua’nın yanı sıra; Rostov Vilayeti Devlet Arşivi Direktörü Nikolay Tramş ile Azak Müze-Ören Yeri Müdürü Yevgeni Mamiçev de birer konuşma yaptılar.