'Terlik devrimi'

'Terlik devrimi'

7 Ağustos 2020 Cuma  |   Günlük

Cenk Başlamış

Eski Sovyet cumhuriyetlerinden Belarus'u (eski Beyaz Rusya) 26 yıldır aralıksız yöneten Aleksandr Lukaşenko, pazar günü yapılacak başkanlık seçimlerinin öncesinde iktidarının en zor günlerini yaşıyor.

Uluslararası haberlerde ender olarak yer alan Belarus bir süredir dikkat çeken olaylarla çalkalanıyor. Olayların nedeni aslında "Avrupa'nın son diktatörü" diye anılan Lukaşenko'nun baskıcı yönetiminin yıllardır toplumda yarattığı gerilimin bir anlamda patlamaya dönüşmesi. Seçimde iktidara alternatif olabilecek adayların tutuklanması ya da adaylıklarına izin verilmemesine ekonomik sıkıntılar ve Belarus yönetiminin koronavirüs salgını karşısında "lakayt" denilebilecek bir tutum takınması eklenince iktidara tepki büyüdü.

Muhalefete yönelik baskılar hiç beklenmedik bir kişiyi aniden siyaset sahnesine iterek bir anda Lukaşenko'nun en ciddi rakibine dönüştürdü. Bu, tutuklu bulunan muhalefet liderlerinden Sergey Tihanovski'nin eşi Svetlana Tihanovskaya.

Gittiği her yerde Belarus ölçüsünde büyük kalabalıklar toplamaya başlayan Tihanovskaya'nın ilginç bir de seçim vaadi var: "Kazanırsam altı ay içinde özgür seçimlerin yapılmasını sağlayacağım" diyor. 

Belarus'taki gösterilere, Lukaşenko'ya muhalefet üyelerince "bıyıklı hamam böceği" lakabı takıldığı için "anti-hamam böceği devrimi" diyen de var, bazı protestocuların hamam böceklerine karşı kullanılan "terlik" taşıması nedeniyle "terlik devrimi" adını veren de..

Seçim öncesi yaşanan gerginlik geçen hafta Wagner üyesi olduğu iddia edilen 33 Rus paralı askerin yakalanmasıyla Belarus'la Rusya arasında da "soğuk savaş"a yol açtı. Belarus yetkililer, söz konusu kişilerin ülkeyi karıştırmak amacıyla gönderildiğini ileri sürdü, Moskova suçlamayı yalanladı.

Aslında Rusya ile Belarus arasında 1996 yılından beri iki ülkeyi federasyon türü bir çatının altında birleştirmeyi amaçlayan bir süreç yaşanıyor. Ancak, özellikle Rusya'da Vladimir Putin'in iktidara gelmesinden sonra birleşme sürecinde keskin inişler çıkışlar görülüyor. Rusya'nın Belarus'u "yutmak" istediğini ileri süren Lukaşenko uzun süredir birleşmeye sıcak bakmıyor. 

Pazar günü yapılacak seçimde Lukaşenko ve Tihanovskaya dışında üç aday daha var: Anna Kanopatskaya, Andrey Dmitriyev ve Sergey Çereçen. Asıl güçlü olan muhalefet liderleri Viktor Babariko ile Valeriy Tsepkalo'nun seçime katılmasına izin verilmediği için muhalefet oyları Tihanovskaya'da toplanacak görünüyor.

Ancak, Tihanovskaya'nın Lukaşenko'nun 26 yıllık iktidarının son bulmasını sağlayabilecek oy oranına ulaşması, ulaşsa bile başkanlık koltuğuna oturması zor görünüyor. Şimdiye kadar yapılan beş seçimde oyların en az yüzde 80'ini alan Lukaşenko'nun sandıkta kaybetse bile kendisine bağlı ordu, gizli servis ve polis güçlerinin desteğiyle iktidarı vermemekte direneceğini düşünenlerin sayısı hiç az değil.

Bu nedenle bazı gözlemciler, seçim sonucu ne olursa olsun yeni olayların çıkma olasılığı bulunduğunu söylüyor.