SSCB'yi yıkan 3 neden

SSCB'yi yıkan 3 neden

27 Aralık 2018 Perşembe  |   Günlük

1917 Bolşevik Devrimi'nin ardından 30 Aralık 1922'de kuruldu, 25 Aralık 1991'de yıkıldı... Rusya'da her yıldönümünde olduğu gibi, bugün de "Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği neden yıkıldı? Dağılmadan yoluna devam edebilir miydi? Kabahat kimindi?" soruları güncel tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bugünden geriye bakıldığında Rusyalı uzmanlar Sovyetler Birliği'nin yıkılmasına neden olan faktörleri üç başlıkta topluyor.

Bunlardan ilki o dönemde petrol fiyatlarındaki düşüş ve ekonomik verimsizlik. Eski siyasetçi Yegor Gaydar'a göre, SSCB'nin asıl yıkıldığı tarih 13 Eylül 1985. O gün Suudi Arabistan'ın Petrol Bakanı Ahmed Yamani ülkesinin petrol üretimini sınırlandıran anlaşmadan çıkacağını açıklamıştı. Bu kararın ardından Suudiler petrol üretimini 5,5 kat arttırmış ve dünya çapında petrol fiyatları dibi boylamıştı. Bu ise tıpkı bugünkü Rusya gibi, ekonomisi esasen petrol gelirlerine bağlı bir ülke olan SSCB için ipin çekildiği anlamına geliyordu.

Sovyet ekonomisinin petrol bağımlılığına, en küçük tüketim ürünlerini dahi üretmekten aciz oluşu ve olağanüstü verimsizliği de eklenince ülkenin ekonomik çıkış kapıları kapanmış oluyordu.

SSCB'yi yıkan ikinci faktör ülke içi etnik gerilimlerdi.

1980'lerin ikinci yarısı Sovyet cumhuriyetlerinde ayaklanma biçimini alan bir dizi etnik gerilime sahne oldu. Bunlardan ilki 1986'da ülkenin başına etnik bir Rusun getirildiği Kazakistan'da yaşanan ayaklanma oldu. Bunu Azerbaycan'ın Sumgait şehrinde yaşanan katliam, Tiflis'teki şiddet olayları ve Karabağ çatışmaları izledi. 1990 yılına gelindiğinde çok uluslu bir devlet olarak Sovyetler Birliği'nin uzun süre ayakta kalamayacağı iyice görünür hale gelmişti.

SSCB'nin yıkılışına giden yolda etkili olan üçüncü faktör Gorbaçov reformları oldu.

Her ne kadar Rusya dışındaki ülkelerde sevilen bir politikacı olmasına rağmen Gorbaçov'un ülke içindeki popülaritesin oldukça düşüktü.

Gorbaçov'un ekonomiyi ve siyaseti reforme etmek için ortaya attığı Perestroyka (yeniden yapılanma) ve Glasnost (şeffaflık) politikaları pek çoklarına göre Sovyetler Birliği'nin yıkılışını başlatan etkenlerin başında geliyor, ki pek çok Rus'un reform ve yenilik alerjisinin kökeni Gorbaçov günlerinde yatmakta. Bugün Putin'in de, yıkımın sorumlusu saydığı Gorbaçov'a son derece mesafeli olduğu biliniyor.

(TürkRus.Com)