Rusya neden iade ediyor?

Rusya neden iade ediyor?

28 Mayıs 2019 Salı  |   MG Özel

Türkiye’den Rusya’ya gönderilen yaş sebze ve meyve ürünlerinden bir bölümünün sık sık iade edilmesi tartışmalara ve soru işaretlerine yol açıyor. 

Türk ihraç ürünlerinin Rusya’ya sokulmamasına gerekçe olarak “tarım zararlıları içermesi” gösteriliyor. Bu durum bir yandan ihracatçıları zor durumda bırakıyor ama diğer yandan da kamuoyunda insan sağlığına zararlı ürünlerin Türk pazarına verildiği kuşkusunu da yaratıyor. 

Konunun taraflarının ne düşündüğünü, hangi görüşleri ileri sürdüklerini ve iddialar için ne dediğini araştırdık...

Önce son beş ayda Türkiye’ye iade edilen ürünleri hatırlatalım... 

25 Mayıs tarihinde Rusya Tarım Ürünleri Denetim Ajansı (Rosselhoznadzor) Türkiye’den gelen 20 ton çilek ve kayısıyı, içinde “Kaliforniya Çiçek Tripsi” adlı zararlı böcek türünün bulunduğu gerekçesiyle iade etti. Nisan ayında yine benzer gerekçeyle 39.5 ton domates ve 20.3 ton çilek Rusya’ya sokulmadı. Mart ayında 25 ton mandalina “Akdeniz Sineği” gerekçesiyle geri gönderildi. Şubat ayında ise 60 tondan fazla domatesle 23 bin portakalın Rusya'ya girmesine izin verilmedi. Sokulmama gerekçesi, güve ve tahta ile beslenen "Siyah Ladin Barbel". Biraz daha geriye gittiğimizde aralık ayında Rosselhoznadzor, Türkiye’den getirilen 61.5 ton mandalina ve 67.2 ton portakalın gerekli sağlık koşullarını karşılamadığı gerekçesiyle (Akdeniz Sineği) ülkeye sokulmasına izin vermedi. 

İsminin yazılmaması koşuluyla Medya Günlüğü'ne konuşan Rosselhoznadzor’un üst düzey bir yetkilisi, "Sağlık gerekçesiyle sebze ve meyvenin Türkiye'ye gönderilmesinde kasıt aramamak lazım. Bunlar, bizim yurtdışından gelen tüm ürünlere yönelik rutin çalışmamız. Ülkemize gelen ürünlerin sağlık kriterlerimize uyması lazım. Bu kriterlerin ihlalini tespit ettiğimizde de doğal olarak ürünleri sağlık gerekçesiyle ülkemize sokmuyoruz" dedi. 

Türk tarafıyla bu konuları ele aldıklarına işaret eden Rus yetkili, "Görüşmelerimizde sık sık gündeme getiriyoruz. Hatta Türkiye'ye bir kaç kere heyet giderek tarım sektöründe incelemelerde bulunduk. Fakat sebze ve meyvelerde yine zararlı böcek ve güve tespit ediyoruz. Bunlar tehlikeli haşerat. Sadece Türkiye değil, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri dahil diğer devletlerden gelen ürünleri de sıkı kontrol ediyoruz" diye konuştu. 

Rus tarafının görüşü böyle. Türk tarafı ise yaşanan sorunu biraz daha farklı yorumluyor ve "sıkı denetim"in sadece Türkiye'den TIR'lara yapıldığını ileri sürüyor.

Rusya'da meyve ve sebze ihracatı yapan bir Türk şirketinin yöneticisi , "Son 3 haftada iadeler sıklaşmaya başladı. Gümrükte önce özel komisyonun başlattığı 9 günlük bir sıkı kontrolden bahsettiler. Fakat ikinci haftaya girdik. Geçen yılın Mayıs ayında da başlatılan benzer uygulama aralık ayına kadar sürdü, sonra biraz düzeldi" dedi. 

Bir başka Türk iş adamı da şunları söyledi. 

“Bir TIR'da tek bir böcek, güve bulunsa bile tüm mal hemen Türkiye’ye gönderiliyor. Düşünün bir TIR'da 26 palet var. Yani yaklaşık 3 bin kasa. Bunların birinde bir güve veya böcek tespit edilirse, gerisini siz düşünün... Belki ürünler Rusya'ya sağlam girmiştir. Rusya'da belki bir böcek kasanın içine düşmüştür. Olamaz mı? Elbette olabilir." 

Bir kaç gün süren kontrol sonucunda ürünlerin bozulduğuna dikkat çeken Türk iş adamı, "Ürünler boşaltılıyor. Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki gümrük kapısında hava sıcaklığı şu anda 20 derece. Ürünler çok ciddi anlamda değer kaybediyor, bozuluyor. Ürünlerin bozulmaması için kontrolün, gerekli koşullarda yapılması lazım. Ama limanlarda böyle koşullar yok. Bir de buna limanlardaki yoğunluğu eklemek gerekiyor. Ürünlerin analizi 48 saat sürüyor. Bu 48 saati de sonuna kadar kullanıyorlar. Bu kadar fazla süreye ne gerek var" diye sordu. 

Gelişmeleri yakından izleyen Türk kaynak da konuyla ilgili olarak iki ülke arasındaki görüşmelerin devam ettiğini söyledi. Türk yetkili, "Mayıs ayında iadeler sıklaşmaya başladı. Bildiğim kadarıyla Tarım Bakanlığı Rus tarafı ile bu konuları görüşüyor. Türkiye'nin Moskova Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği de rutin görüşmeler yapıyor. Temmuz ayında iki ülke arasındaki Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) toplantısında bu konular masaya yatırılacak. Önemli sorunlar. Örneğin Mısır ve Tunus gibi ülkelerle ilgili böyle bir sıkı denetim yok. Bunları biliyoruz. Sonuç itibarıyla sektörümüze çok zarar veriyor" dedi. 

Fuad Seferov, Moskova