'Röportaj' var mı yok mu?

'Röportaj' var mı yok mu?

17 Ocak 2019 Perşembe  |   Köşe Yazıları

Fenerbahçe Spor Kulübü Başkanı Ali Koç'un FBTV'deki açıklamaları sırasında adını vermeden bir kanalı ve gazeteciyi gerçekte yapılmamış bir röportajı yapılmış gibi göstermeden suçlaması üzerinde ilk anda fazla durmadım.

Durmadım çünkü Türk basınının tarihi maalesef asparagas, yani yalan haberlerden örneklerle dolu. Ayrıca, NTV'deki "90 Dakika"dan beri doğru dürüst bir spor programı seyretmediğim için Koç'un hangi kanaldan ve hangi gazeteciden söz ettiği konusunda en küçük bir fikrim bile yoktu.

İzlemeyenler için Koç kısaca, adını vermediği gazeteciyi eski Teknik Direktör Phillip Cocu'yla gerçekte sadece bir fotoğraf çektirdiği halde kanalına kendisiyle röportaj yapmış gibi yapmakla suçluyordu.

Derken, adı açıklanmayan gazetecinin Ertem Şener, programın da "Derin Futbol" olduğu ortaya çıktı.

Nasıl mı?

Şener Twitter'dan Koç'un suçlamalarına yanıt niteliğinde aşağıdaki mesajları paylaştı:

"Sn Başkan eski hocanız sanırım size röp. ile sohbet arasındaki farkı anlatmadı. Cocu ile röportaj yapılmadı doğru ama sohbet sırasındaki sorularımıza cevap verdi. Röp yaptım diyemezdi çünkü kulüpte görevi devam ettiği için ceza yiyeceğini, durumun aleyhine döneceğini biliyordu. Cocu ve yardımcısı 1,5 saat boyunca yan masada oturup, ayaküstü ve masada sorularımıza cevap vermediler mi? Verdiler!!! Ama işlerine geldiği gibi verdiler!!! Sonra da gittiler..."

Bunun üzerine Koç'un suçlamalarına yol açan programın Youtube'daki yaklaşık 10 dakikalık bölümü izledim. 10 dakikanın çoğu, Cocu öğle yemeğini yediği tesiste hangi gol arabasına binmiş, hangi toplarla oynamış ya da ne yemiş gibi içi çok da dolu olmayan bilgiyle dolu.

Daha ayrıntıya girmeden çoğu gazetecinin de yanlış bildiği iki kavrama açıklık getirmek gerekiyor: Röportaj ve söyleşi.

Söyleşide gazeteci muhatabına sorular yöneltir, yanıtları hiçbir yorum katmadan yayınlar. Röportajda ise gazeteci soru ve yanıtlara ek olarak kendi gözlemlerini ve yorumlarını yayınlar. Dolayısıyla günümüz medyasında "röportaj" diye sunulanların neredeyse tamamı aslında söyleşidir.

Şener programın başında bir anlamda kendini garantiye alıyor ve Cocu ile "sohbet ettiklerini" söylüyor. (Derin Futbol ise Youtube paylaşımını yaparken, "Derin Futbol sunucu Ertem Şener, büyük bir gazetecilik başarısına imza atarak Fenerbahçe'den ayrılan Cocu ile çok özel bir röportaj yaptı" diye yazıyor)

10 dakikalık videonun sonlarına doğru, Şener'in Cocu'ya yönelttiğini söylediği sorular ve yanıtları ekrana geliyor, yani Cocu'yu konuşurken hiç görmüyoruz.

Gazeteciliğin temel kurallarındandır, bir kişi ile konuşulurken ya banda kaydedilir ya da not tutulur. Elbette, hem son olayda olduğu gibi olası suçlamalardan kurtulmak, aynı zamanda muhatabın söylediklerini bire bir verebilmek için banda kaydetmek daha doğrudur.

Ortada Cocu ile Şener'in çekilmiş bir fotoğrafı bulunduğuna göre ikisinin ama birkaç saniyeliğine ama birkaç dakikalığına konuştuğundan kuşku duymak için nedenimiz yok.

Ama Şener kendisine yönetilen suçlamanın gerçekten haksız olduğunu düşünüyorsa ya "sohbet"in bant kaydını ya da o sırada veya sonradan tuttuğu notları açıklamalı.

Ayrıca, Cocu'ya sohbetin içeriğinin TV'de yayınlanıp yayınlanmayacağı konusunda bilgi verip vermediğine- yasal değilse de etik açıdan önemli- açıklık getirmeli.