'Örtülü üniversite reklamı'

'Örtülü üniversite reklamı'

11 Ağustos 2020 Salı  |   Günlük

Gazeteci Faruk Bildirici adını taşıyan sitesinde, medyada yer alan üniversite reklamlarını eleştirdi:

"Üniversiteye girecek gençlerin tercih dönemi geldi yine.  Her yıl olduğu gibi bu yıl da gazeteler, televizyonlar, internet siteleri, sosyal medya ve hatta bilboardlar özel üniversite reklamlarıyla kaplı… 

Dikkat ederseniz reklamlarda daha çok üniversitelerin kampüsünden, olanaklarından, eğitim yöntemi gibi özelliklerinden söz ediliyor. Üniversitenin akademik düzeyi ile bilimsel başarılarıyla övünen reklam yok. Reklamlarda tam bir öğrenci kapma yarışı söz konusu.

Girişimcilik ve yetkinlik konularında çalışmalar yürüten Prof.Dr. Erhan Erkut, 2017’deki bir araştırmada gazetelere en çok reklam veren ilk dokuz özel üniversitenin URAP akademik başarı sıralamasında hayli gerilerde olduğunu saptamıştı. En çok reklam verenlerden Çağ Üniversitesi akademik başarı sıralamasında 115., İstanbul Aydın Üniversitesi 113., Yaşar Üniversitesi 73., Yeditepe Üniversitesi 42. Beykent Üniversitesi 121., İzmir Ekonomi Üniversitesi 72., Doğuş Üniversitesi 59.sıradaydı.  En çok reklam verenler arasında birinci olan Nişantaşı Üniversitesi ile ikinci olan İstanbul Medipol Üniversitesi yeni kuruldukları için akademik başarı sıralamasına dahil edilmemişlerdi. 

Akademik sıralamada önlerde yer alan, bilimsel başarıları ve mezunlarının işe yerleşme oranlarıyla tanınan özel üniversiteler ile devlet üniversiteleri ise bu reklam yarışına girmiyor. Sadece 2011 yılında ODTÜ, ünlü mezunlarının yer aldığı kısa bir reklam filmi çekmiş, o da hayli tartışma yaratmıştı. O günden sonra devlet üniversitelerinden yasal bir engel olmamasına rağmen reklam atağı gelmedi. 

Özel üniversitelerin reklam kampanyaları ise yıllar içinde o kadar çok büyüdü ki, bazı üniversiteler bütçelerinin büyük bölümünü reklam ve tanıtıma ayırır oldu. YÖK’ün Vakıf Yüksek Öğretim Kurumları 2019 raporuna göre, bu üniversiteler öz kaynaklarından araştırmaya 41 milyon lira, reklam-tanıtıma 219 milyon lira ayırdılar. Bunun sonucu olarak YÖK, “vakıf üniversitelerinin toplam öğrenci gelirinin en az yüzde 1’i kadar araştırma-geliştirme bütçesi olmasına, reklam-tanıtım giderlerinin de öğrenci gelirlerinin yüzde 1’ini aşmamasına karar verdi. 

Tabii bu üniversiteler resmen vakıf üniversitesi statüsünde olsalar da aslında özel üniversite hepsi, YÖK raporlarında “vakıf üniversitesi” olarak anılmasının nedeni bu. 

YÖK’ün reklam-tanıtım bütçesini sınırlandırma kararının özel üniversiteleri ne kadar etkilediği ve bu sınırlamaya ne kadar uydukları ayrı bir araştırma konusu. 

Medya ombudsmanı olarak benim dikkatimi çeken, özel üniversitelerinin örtülü reklamları. Gün geçmiyor ki, bilumum medya mecralarında bazı özel üniversiteleri tanıtan, olumlu özelliklerini öne çıkaran yayınlar yapılmasın. Gazetelerde haber görünümlü tanıtımlar ve yazılardan geçilmiyor.  Sosyal medya ve bütün dijital mecralar da öyle… 

Bir de haber kanallarında yayımlanan “tercih” programları var ki, çoğu tercih döneminin başlamasıyla birlikte yayına sokuldular, 14 Ağustos’ta tercih süresinin bitmesiyle birlikte sona erecekler. 

Dikkatimi çekti, NTV’de Sadık Gültekin’in sunduğu “Doğru Tercih”, Cnn Türk’te Serra Taşkıran’ın sunduğu “Tercih Zamanı”, Habertürk’te Görkem İldaş’ın sunduğu “Yolun Başındayken”, Glabol Tv’de Alev Nallar Emiroğlu’nun sunduğu “Akıllı Tercih” programlarının bazı bölümlerini izledim. Tercih programlarının tümünün ortak özelliği, üniversitelerin rektör, dekan gibi yöneticilerini ağırlayarak, onlara üniversitelerini tanıtma imkânı vermeleri. İlginçtir, konuklarının hemen tamamı özel üniversitelerin yöneticileri."

Yazının devamını okumak için tıklayın