Kahraman şairin onurunu kurtaran Türk

Kahraman şairin onurunu kurtaran Türk

3 Eylül 2019 Salı  |   MG Özel

Faşizme karşı mücadelede hayatını feda eden Sovyetler Birliği kahramanı Tatar asıllı ünlü şair Musa Celil'in (1906-1944) itibarını bir Türk vatandaşının kurtardığı ortaya çıktı. 

Rusya'nın İngilizce yayın yapan Rossia Today (RT) kanalı, kahraman şairin hayatına yer verdi. Gençlik yıllarında Sovyet komünist gençlik örgütü Komsomol'un faal üyesi olan Tatar Türkü Celil, İkinci Dünya Savaşı'nın ilk yıllarında savaşa katılmak için başvuruda bulundu. Askeri muhabir olarak savaşa katılan Celil Haziran 1942'de Volkov cephesinde ağır yaralı olarak Nazilere esir düştü. Esir kampına gönderilen şair, kampta Sovyet subayları tarafından oluşturulan ve Nazilere karşı mücadeleyi amaçlayan gizli bir örgüte katıldı. Diğer Nazi kamplarında Sovyet esirleri arasında aktif faaliyet için şair Almanların Sovyetler'e karşı oluşturduğu İdil-Ural Nazi Lejyonu’na gizli görevle katıldı. Bu birlikte Tatar ve Başkurt kökenli esir Sovyet askerleri görev yapıyordu. Celil, Almanya ve Polonya'da bulunan esir kamplarındaki önemli sayıda esiri Sovyet tarafına çekmeyi başardı. Onun faaliyetleri sonucunda 1943 yılında Sovyetler Birliği'ne sızdırılan İdil-Ural Lejyonu tamamen Sovyet gerilla örgütlerine katıldı. 

Operayonların başarısızlığa uğramasının ardından Nazi istihbaratı araştırma yaparak şair Çelil'in gizli misyonunu ortaya çıkardı. 10 Haziran 1943'te Celil ve 12 arkadaşı tutuklandı ve ağır işkenceye maruz kaldı. Musa Celil ve aralarında çocuk kitapları yazarı Abdullah Aliş’in de bulunduğu 11 silah arkadaşı 25 Ağustos 1944‘te Berlin'de Moabit cezaevinde giyotinle kafası kesilerek idam edildi. 

Savaşın ardından Celil ve arkadaşlarının kahramanlığı yıllar sonra ortaya çıktı. Önce Sovyet gizli servisi MGB (dönemin KGB'si) dedikodular üzerine Celil'e karşı "vatan hainliği" soruşturması başlattı. Dedikodulara göre Celil Nazilerle işbirliği yaparak savaşın ardından Batı'ya kaçmıştı. 

1946 yılının Ocak ayında Sovyetler'in Roma Büyükelçiliğine gelen Tatar uyruklu Türk vatandaşı Kazım Mirşan, Sovyet diplomatlarına şair Celil'in kampta yazdığı günlüğünü teslim etti. Günlük hemen Sovyet Dışişlerine, oradan da Sovyet gizli servisine ve sonra da SMERŞ adlı (Smert şpionam...Hainlere Ölüm) adlı özel tim örgütüne gönderildi.  

Ayrıca Celil'in 2 günlüğü de Tatar kökenli 2 Sovyet askeri tarafından Moskova'ya ulaştırıldı, bir günlük de Sovyetler'in Brüksel elçiliğine teslim edildi. 

Dönemin Sovyet lideri Josef Stalin'in ölümünden sonra Sovyet yazarı Konstantin Simonov, söz konusu günlüklere ulaşarak Literaturnaya Gazeta’da yayınlattı. Simonov söz konusu gazetenin genel yayın yönetmenliği görevinde bulunuyordu. 1956 yılında Celil'in şiirleri Sovyetler Birliği'nde ses getirirken, yapılan araştırmalar sonucunda onun ve arkadaşlarının kahramanlık faaliyetleri ortaya çıkarıldı. Bunun üzerine 1956 yılında Celil'e Sovyetler'in en üst madalyası olan “Sovyetler Birliği Kahramanı” madalyası verildi. Bir yıl sonra da Lenin Madalyası ile onurlandırıldı. Celil'in Sovyetler Birliği'nde anıtları dikilmeye başladı, adı sokaklara verildi, "Moabit Defteri" adlı şiirleri da dünyanın çeşitli yerlerinde yayınladı.  

Fuad Seferov, Moskova