'Hakikat ötesi ve popülizm'

'Hakikat ötesi ve popülizm'

25 Mart 2019 Pazartesi  |   Günlük

Gazeteci Fikret Bila'nın halktv.com.tr'de yayınlanan "Tehlikeli ikili: Hakikat ötesi ve popülizm" başlıklı yazısından bir bölüm:

"Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra solun içine sürüklendiği ideoloji çekingenliğine karşı, neo-liberalizmin kalktığı atak hâkimiyetini sürdürüyor.

Sol ideolojiler geri çekilip, sağı taklit etmeye yöneldiler ve meydan neo-liberal sağ ideoloji ve uygulamalara kaldı. Sınıf partilerinin giderek etkisizleşmesi ve marjinal partilere dönüşmesi, sosyal demokrat partilerin ise “yeni sol” adı altında sağ partilere benzemesi, liderleri öne çıkardı. Bu ortam yeni bir siyaset tarzı doğurdu.

Söylem siyaseti 

Parti programına dayalı siyaset yapma tarzı, lider ve söyleminin öne çıktığı siyaset tarzına dönüştü. Olgulara dayalı ideolojik mücadelenin yerini  “söylem siyaseti” aldı. Başta televizyon olmak üzere, kitle iletişim araçlarındaki teknolojik ilerleme bu süreci hızlandırdı ve yaygınlaştırdı. Klasik siyaset yapma araçları, yerini yeni medya araçlarına terk etti.

Söylem siyaseti, medya teknolojileri sayesinde, “algı yönetimi” yöntemini güçlendirdi. Yöntem değişikliği işin özünü değiştirmedi. İktidara gelme ve iktidarda kalma yöntemi değişti ama neo-liberal politikaların uygulamasını örtülü şekilde kolaylaştırdı. (Söylem siyaseti konusunda  bkz: Gülten Uçan, Türkiye’de ve Dünyada Sol, Solun Düşü(şü), Nobel Bilimsel Eserler Yayını, 2018)

Bu süreç siyasette işbirliği içinde çalışan iki tehlikeli mekanizma yarattı: Hakikat ötesi (post-truth) ve popülizm.Hakikat ötesi siyasetin dili, popülizm de kitleleri ikna etmenin yöntemi haline geldi. Bu mekanizma son yıllarda Türkiye’ye de kapsayacak şekilde yaygınlık kazandı. Hakikat ötesi (post-truth) ve popülizm kavramlarına bakalım.

Hakikat ötesi siyaset

Post-truth, esas itibariyle, olgulardan kopuk bir şekilde üretilmiş (gerçek olmayan) “hakikat” üretmek ve bunu siyasette kullanmayı ifade ediyor. Üretilmiş hakikati, medya olanaklarıyla kamuoyuna tekrarlamak, bu yolla bir algı oluşturmak ve bu algıyı yöneterek, çoğunluğun siyasi desteğini almak, yeni siyaset tarzı olarak giderek yaygınlaşıyor. (Post-truth kavramı için kaynak: Ralph Keyes, Günümüz Dünyasında Yalancılık ve Aldatma, Delidolu Yayınları, 2017)

Çarpıtılmış popülizm

Prof. Dr. İlhan Tekeli’nin academia.edu sitesinde yer alan, “Popülizmin Yeniden Canlandığı Günümüzde  Post Truth Siyaseti Neden Yaygınlık Kazandı” başlıklı makalesinde vurguladığı gibi popülizm, 19. Yüzyılın sonlarında ve 20. Yüzyılın başlarında saygın bir kavramdı. Toplumun güçsüz kesimlerine duyarlı bir yaklaşımdı. Yine Tekeli’nin vurguladığı gibi sosyo-ekonomik açıdan zayıf durumdaki kesimlerin sorunlarını dillendirmeye  ve çözmeye yönelmiş bir yaklaşımdı. Atatürk’ün cumhuriyetin inşaası yıllarında önem verdiği ve CHP’nin 6 Ok’undan birini oluşturan “halkçılık” ilkesi de bu duyarlılığın bir sonucuydu."

Yazının devamı için tıklayın