Gitmek mi zor kalmak mı?

Gitmek mi zor kalmak mı?

16 Ocak 2020 Perşembe  |   Köşe Yazıları

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Federal Meclise konuşmasında önerdiği anayasal değişiklikler hem ülkesinde hem de uluslararası alanda hararetli bir tartışma başlattı. 

Rusya’nın son 20 yılına damgasına vuran lider olan Putin’in ayrıntılarına girmediği değişiklik önerileri konusunda farklı görüşler, yorumlar ve iddialar var. Ancak, hemen hemen herkesin üzerinde birleştiği, Putin’in görev süresinin dolacağı 2024 yılından sonrasını dizayn etmeye çalıştığı. 

“Ne yapmaya çalışıyor” sorusunun yanıtını daha iyi anlayabilmek için önce yürürlükteki sistemi kısaca anlatmak gerekiyor. 

Rusya’daki sistemin başında geniş yetkilerle donatılmış bir başkan var; parlamento dahil diğer hiçbir organın onun kararlarıyla çatışabilecek yetkisi, manevra alanı bulunmuyor. 

İşte Putin, parlamentonun yetkilerinin genişletilmesini, örneğin başbakan, yardımcıları ve bakanların atanması gibi şimdi sadece “onaylamak”la sınırlı bulunduğu alanda ipleri eline almasını istiyor. Bir başka önerisi, şu anda bir danışma organı olarak görev yapan “Devlet Sovyeti”nin ağırlığının artırılmasıyla ilgili. İlginç bir öneri de, devlet başkanının iktidar süresinin iki dönemle (şimdiki gibi üst üste iki dönemle değil) sınırlandırılması. Bu, bundan sonra artık hiçbir başkanın 12 yıldan uzun süre koltuğunda kalamayacağı anlamına geliyor.

İlk bakışta-bu yönde yorumlar da var-önerilerin başkanlık sisteminden parlamenter sisteme geçişi işaret ettiği sonucu çıkarılabilir ama bunlar daha çok şu anda “süper yetkiler”e sahip olan başkanın hareket alanının biraz kısılmasına yönelik görünüyor. 

Önerilerin Putin’in geleceğiyle bağlantısına gelince… 

Anayasaya göre Putin görev süresinin dolacağı 2024 yılında bir daha başkanlığa aday olamıyor. Benzer bir durum 2008 yılında yaşanmış, başkanlığa aday olma hakkı bulunmayan Putin başbakanlığa geçmiş, yerini Dmitriy Medvedev almış, onun görev süresinin dolduğu 2012 yılında Kremlin’e dönmüştü.  2018 yılında ikinci kez aday olarak kazanan Putin'in üçüncü bir döneme talip olmasını anayasa engelliyor.

Şimdi Putin aynı senaryoyu tekrarlamaktansa sistemi başka bir şekilde dizayn etmeye çalışıyor görünüyor. 

Putin’in 2024 yılında başkanlık koltuğunu terk edeceği ve şu anda fiili liderliğini yürüttüğü, “iktidar partisi” olarak da bilinen Birleşik Rusya’nın başına geçeceğini düşünenler var.

Ancak bu tek olasılık değil. 

Putin’in, güçlendirilmesini önerdiği “Devlet Konseyi”nin ya da Rusya ile Belarus’un uzun süredir kurmaya çalıştığı ortak devletin başına geçebileceğini düşünenler de var. 

Bunlardan hangi olasılığın gerçekleşeceğini şimdiden kestirmek güç ama 2024 yılından sonra, o zaman 72 yaşında olacak Putin şimdiki gibi devlet başkanlığında oturmayacağa benziyor. 

Bugün yanıtı bilinmeyen soru ise şu: 

Bütün bu anayasal değişiklik önerileriyle Putin 2024 sonrası da iktidarını korumaya mı, yoksa iktidardan ayrıldıktan sonra üstleneceği resmi görevle hem geçiş döneminin sancısız yaşanmasını sağlamaya hem de kişisel olarak kendisini güvenceye almaya mı çalışıyor? 

Başbakan değişikliği 

Bu değişikliklerin gündeme gelmesinden hemen sonra halk tarafından sevilmeyen Medvedev’in başbakanlık görevinden alınarak yerine kamuoyunda fazla tanınmayan Mihail Mişustin önerildi. Bu seçim, Putin’in kendisine rakip olamayacak teknokrat isimlerle çalışma geleneğinin devam ettiğini gösteriyor.