Gazetelerin gerçek tirajı

Gazetelerin gerçek tirajı

26 Nisan 2019 Cuma  |   Günlük

Türkiye’de yayınlanan gazetelerin tirajıyla ilgili soru işaretleri bulunuyor ve kamuoyunun bir kesimi açıklanan rakamlara inanmıyor. 

Aslında tirajların düşmesi için objektif koşullar var: Bir yandan internetin yaygınlaşması ve gazete satın alma alışkanlığının azalması, diğer yandan da basının tek sesli hale gelmesi ve inandırıcılığını yitirmesi tirajları olumsuz etkileyen unsurların başında geliyor. 

Açıklanan verilere bakıldığında Türkiye’de çıkan gazetelerin toplam tirajı üç milyon civarında görünüyor ama gerçek rakamın bunun çok altında, yaklaşık bir buçuk milyon dolayında bulunduğu tahmin ediliyor. Üstelik, bazı gazetelerin benzin istasyonlarında, taksi duraklarında ya da sitelerde ücretsiz dağıtıldığı da biliniyor. 

Gazetelerin tirajlarını olduğundan yüksek göstermesi hem prestij kaybını engellemek hem de devlet ve özel sektörden ilan almak istemesinden kaynaklanıyor. 

Kısa bir süre önce Sözcü gazetesinde bu konuda yayımlanan araştırmada şu tespitler yapıldı: 

“Gerçek satışı 40-45 bin olan bir gazete kendi firmasına ait marketlerde yaptığı bedava dağıtımla satışını 200 binin üzerinde gösteriyor. Yine beyanları göz önüne alındığında 8 gazetenin 100 bin-200 bin aralığında satış yaptığı iddia ediliyor. Fakat gerçekte bu gazetelerin hiçbiri 100 binin üzerinde satmadığı gibi satışları beyan edilen rakamların yarısı bile değil. Türkiye'de 50 bin ve üzeri sattığını beyan eden gazetelerin sayısı ise 5-6 civarında. Ama gerçekte bu gazetelerin bazılarının bırakın 50 bin satmayı, 5 bin adet sattıkları bile şüpheli.” 

Gazetelerin gerçek tirajı Posta’da sağlık yazıları yazan Teoman Cem Kadıoğlu’nun birkaç ay önce ortaya attığı iddiayla yeniden sorgulanır hale geldi. “Hürriyet gazetesi İstanbul gerçek bayi satışı 28.000, toplam Türkiye bayi satışı 60.000” yazan Kadıoğlu’nun Posta’daki yazılarına son verildi. O tarihte Hürriyet’in açıklanan tirajı 257 bin civarındaydı, yani Kadıoğlu’nun iddiası doğruysa gazete tirajını olduğundan dört kat yüksek gösteriyordu.

Tıpkı Sözcü’deki araştırma gibi, yazar Abdurrahman Dilipak da, habervakti.com’a yaptığı açıklamada toplam tirajın bir buçuk milyon civarında bulunduğunu söylüyor ama şu noktalara da dikkat çekiyor: 

“... Burada da vahim bir durum var. Bu gerçek tirajın üçte birini kamu ve KİT’ler, BİT’ler alıyor. En büyük alıcılardan biri hava yolları şirketleri, her dış hat yolcusu için 2 gazete alıyorlar ve tabii bütün kamu kurumları. 800’den fazla ilçe, 81 il düşünün. Bakanlıklar, belediyeler ve diğer kamu kurumları. Üçte birini, vakıf, dernek, sendika, sivil toplum, partiler, şirketler, otel, berber, odalar, yani kurumsal alım.” 

Medya Günlüğü gazetelerin gerçek tirajları konusunda 2016 yılı sonlarında konuyla ilgili iddialarına dayanan şu tabloyu yayınlanmıştı: 

Gazete                    Açıklanan tiraj               Gerçek tiraj 

Hürriyet                      335.000                          302.000 

Posta                          300.000                           273.000 

Sabah                         304.000                           204.000 

Sözcü                         291.000                           265.000 

Habertürk                   206.000                          156.000 

Milliyet                       140.000                           70.000    

Y.Şafak                       112.000                            25-28.000 

Takvim                        106.000                          36.000  

Güneş                         103.000                          23-33.000 

Akşam                        103.000                          10-15.000 

Vatan                          102.000                          37.000 

Star                            102.000                          20-25.000 

15-21 Nisan 2019 tarihli resmi verilere göre birinci Sabah'ın 275 bin, ikinci Sözcü'nün 267 bin, üçüncü Hürriyet'in 246 bin tirajı bulunuyor. 

Gerçek tirajlarda ise Sözcü'nün birinci sırada yer aldığını ileri sürenler var.