Ertelenen 'Zafer Günü'

Ertelenen 'Zafer Günü'

4 Temmuz 2020 Cumartesi  |   Köşe Yazıları

Okay Deprem, Donetsk

İkinci Emperyalist Savaşın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) mutlak ve kesin zaferiyle bitişini muştulayan en önemli tarih olan 9 Mayıs günü 75. yıl dönümünde Donbass’ta geniş halk katılımlı büyük gösterilerle kutlandı.

Normalde her sene olduğu gibi, Doğu Berlin’de Alman Ordularının Kızıl Ordu karşısındaki kapitülasyonunu resmileştiren nihai anlaşmanın imzalandığı 9 Mayıs 1945 gününün yıl dönümünde kutlanması gereken bu tarihsel milat, tarihinde ilk kez Moskova başta olmak üzere, post-Sovyet coğrafyasının tüm merkezlerinde global pandemiden dolayı ertelenmiş olarak kutlanabildi. 

Geçit törenlerinin 9 Mayıs’tan ertelendiği tarih ise tesadüf olmayacak şekilde 24 Haziran olarak seçilmişti. Dünyada pek çok kişinin bildiğinin veya tahmin ettiğinin aksine, Moskova-Kızıl Meydan’daki meşhur 1945 Zafer Günü törenleri söz konusu günde değil, yağmurlu bir 24 Haziran gününde düzenlenmişti. Dolayısıyla bu sene, Donbass’ın her iki başkenti olan Donetsk ve Lugansk’ta da henüz bir buçuk ay öncesinde ötelenmiş bulunan resmi törenler bilinçli olarak Rusya’nın başkenti Moskova ile aynı günde yapıldı. 
 

 

9 Mayıs yerine 24 Haziran’da   

Donbass’ın büyük parçası Donetsk Halk Cumhuriyeti’nin (DNR) aynı adlı başşehri Donetsk’te, gelenek olduğu üzere 24 Haziran Zafer gününün provası henüz günler öncesinde organize edilmişti. Ancak Moskova ve diğer yakın merkezlerde de olduğu gibi bu seneki Zafer Günü törenleri, ötelenmiş tarihinin dışında bir de, son birkaç sene içerisinde geleneksel hale gelmiş bulunan “Ölümsüz Alay” halk yürüyüşünün aynı günde yapılmaması ile de farklılaşıyordu. Dolayısıyla hazırlıkları haftalara yayılan tören, oldukça kompakt biçimde geçen haftanın adı geçen tarihinde, sabah saatlerinde yaklaşık bir saat içerisinde kotarıldı. Her sene olduğu gibi bu yılda Zafer Günü geçidi, şehrin bir nevi protokol yolu sayılan Artyem Caddesi üzerinde; onun posta binası ile Nadyejda Krupskaya Kütüphanesi arasındaki kısmında gerçekleşti. Biz de basın mensupları olarak Lenin Meydanı’nda kurulan resmi protokol tribününün tam karşısında bize özel kurulan iskelenin üzerinde gösteriyi izledik.

“Stalino” ismiyle ilk kez 

Bu sene ilk kez olarak, 1961 öncesindeki ismi “Stalino”nun güncel adının yanında kullanılması kararı alınan Donetsk’teki tören temel olarak üç bölümden oluştu. Birinci olarak; askeri birlikler özel flama ve bayrakları eşliğinde kısa süreli bir geçit yaptıktan sonra alandaki sabit yerlerini aldılar. İkinci olarak; üstü açık eski moda araçların üzerinde ordu komutanı ve savunma bakanı ayakta duracak şekilde, caddenin geniş kısmında hazır kıta halinde bekleyen askeri birlikleri selamladılar. Her sembolik kıta önünde ayrı ayrı duran arabalarda ayaktaki generallerin askerlere hitaben, “Sovyet Halkının Büyük Zaferi’nin 75. yıl dönümünüzü kutluyorum!” demelerinin akabinde, kitle de onları ‘ura-ura’ (yaşa – yaşa) naraları eşliğinde cevaplıyordu.

Üçüncü ve son olarak ise; DNR’in sahip olduğu seçme askeri araçlar peşi sıra alandan geçtiler. En önde “Büyük Anayurt Savaşı”yla adeta özdeş tank T-34’ün yürüdüğü konvoyda; farklı türde tanklar, zırhlı ve askeri personel taşıyıcılar, SİHA’lar, füze rampaları, havan ve ağır top taşıyıcılar ile askeri kamyon ve motosikletler geçit yaptılar sırasıyla. Akşam saatlerinde ise merkezde “Salut” adıyla anılagelen büyük havai fişek gösterisi organize edildi.

Not: Fotoğraflar yazara aittir.