En ‘soğuk savaş’

En ‘soğuk savaş’

12 Nisan 2019 Cuma  |   MG Özel

Küresel petrol rezervlerinin yüzde 13’üne, doğal gaz rezervlerinin ise yüzde 30’una sahip olan Arktika, aralarında Rusya’nın da bulunduğu pek çok ülkenin “çıkar alanı” içinde yer alıyor ve zenginlikten pay kapmak isteyen ülkeler arasında büyük bir çekişme yaşanıyor. 

Rusya’nın St. Petersburg kenti daha bir kaç gün önce Uluslararası Arktika Forumu’na ev sahipliği yaptı. Devlet Başkanı Vladimir Putin toplantıdaki konuşmasında bölgede bir askeri gerginlik olmadığını belirtse de NATO’nun yakın zamanda burada büyük bir tatbikat düzenlediğini hatırlatmadan da edemedi. 

İktidara geldiği 2000 yılından itibaren Artika bölgesi Rusya lideri için en öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Hatta 2007 yılında Putin, Kuzey Okyanusu’nda dört kilometre derinliğe Rus bayrağı diktirerek sembolik ama kararlı bir şekilde ülkesinin bölge üzerindeki haklarını koruyacağı mesajını vermişti. 

Pek çok uzman bölgenin 21. yüzyılın yeni stratejik mücadelesine sahnesi olacağını düşünüyor. 2013 yılında Kanada'nın Kuzey Kutup bölgesinde hak iddia ederek Birleşmiş Milletler’e (BM) başvurması üzerine Rusya da hemen kolları sıvadı. Putin, Savunma Bakanı Sergey Şoygu'dan Kuzey Kutbu'nda Rusya'nın askeri varlığının arttırılmasını istedi. Rus liderinin toplantıda Şoygu'ya, "Arktik bölgesine askeri altyapının hızla kurulmasına özel önem vermenizi istiyorum. Güvenlik ve ulusal çıkarlarımızı bu bölgede korumak için önlem almalıyız" diye talimat vermesi ekranlara da yansıdı. 

1994 yılında yürürlüğe giren Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi devletlere kimi zaman daha da genişletilebilen 200 deniz mili uzunluğunda bir ekonomik bölgeye sahip olmalarına izin veriyor. Bu alanı genişletmek için isteyen Rusya, ABD, Danimarka, Norveç ve Kanada gibi ülkelerin denizaltındaki kaya tabakası yapısının topraklarındaki jeolojik yapıya benzer olduğunu, yani ana karasının devamı olduğunu kanıtlaması gerekiyor.  

Putin'in talimatıyla Rusya, bölgede Sovyetler'in dağılmasının ardından ekonomik sorunlar nedeniyle kapatılan askeri liman ve üssü yeniden açmaya başladı.  

2018 yılında ünlü Rus gazeteci Andrey Kondraşov’un hazırladığı belgeselinde çekiminde Putin, Arktika'nın Rusya'nın güvenliği açısından önemli bir bölge olduğunu belirterek, "Biz kimseyi tehdit etmiyoruz. Fakat arazi niteliği bakımından avantajımızı kullanarak Rusya Federasyonu ve vatandaşlarının güvenliğini sağlayacağız. Bu bağlamda Arktika bizim için çok önemli" dedi. 

Bölgenin doğal kaynak zenginliklerini de hatırlatan Putin, 18. yüzyılda yaşamış ünlü Rus bilim adamı Mihail Lomonosov’un, “Rusya'nın zenginlikleri Sibirya ile artacak" sözüne atıfta bulunarak, “Bugün ise tam emin şekilde söyleyebiliriz ki, Rusya'nın rezervleri Arktika ile de artacak. Orada her şey var, hem de muazzam boyutta!" diye konuştu. 

Aynı belgeselde konuşan Putin'in Ulaşım ve Çevre ile ilgili Özel Temsilcisi Sergey İvanov da zamanla taşımacılık sayesinde Kuzey Deniz Yolu üzerinden on milyarlarca dolar para kazanabileceklerini kaydetti. 

Putin, 2017 yılında Başbakan Dimitri Medvedev ve Savunma Bakanı Şoygu ile birlikte eksi 28 derecede Kuzey Kutbu'nda bulunan Frants İosif Takımadaları’na incelemelerde bulunarak bir anlamda gövde gösterisi yapmıştı. 

Bölgede zengin petrol ve gaz yataklarının yanı sıra elmas, altın, gümüş bulunuyor. 

Fuad Seferov, Moskova