Celladını aşk sanmak

Celladını aşk sanmak

9 Ağustos 2019 Cuma  |   Serbest Kürsü

İstanbul Koşuyolu’nda Kalp ve Göğüs Hastalıkları Hastanesi vardı. Henüz 5 yaşlarında olmalıyım. Çok iyi hatırlayamıyorum çünkü.  Babam rahatsızlandığı için hastaneye yatırılmış. Annem kardeşimle beni (kardeşim de 3 yaşlarında olsa gerek) babamı görmek için ziyarete götürmüştü. Hastanenin hemen önünde bir otobüs durağı vardı. O durağın demirlerinde dönerek oynadığımız çok net aklımda. Demek bizi hastanenin bahçesine dahi almamışlar çok küçük olduğumuz için… Neyse babamın pijamalı hali gözümün önünde. Bizi görebilmek için otobüs durağına inmişti o hasta haliyle...  Sonra ki yıllarda babamın sigaraya küçücükken 7 yaşında başladığını ve erken yaşlarda akciğer rahatsızlığına yakalandığını öğrendim. Çocuk aklımla babamı hasta eden sigaradan nefret etmiştim ve hep babacığıma bir şey olacak korkusuyla yaşadım yıllarca…  

Liseye giderken neredeyse tüm arkadaşlarım sigara içiyordu. Okul öncesi ve sonrası Bağlarbaşı’nda Bağ Pastanesi vardı (hala var) orada toplanırlardı. Birkaç kere ben de gittim arkadaşlarımla… Öğretmenler görmesin diye pastanenin arka tarafında sigara içiliyordu. Pencere yok, kapalı mekân, leş gibi sigara kokusu, sis gibi duman içerisi… Okulun karşısında da bir pastane vardı sanırım merdivenle iniliyordu yine arka tarafı duman altı… Bir daha adım bile atmadım. Babamın sigara yüzünden nefes alamadığını, onu hep hasta görerek büyümüşken; tiryakilerin deyimiyle bu mereti nasıl içebilirdim, nasıl böyle bir ortama katılabilirdim ki? 

Sigara içen kime sorsam keyiften, zevkten başladığını söylüyor. Peki! 

Kendini aşk olarak tanıtıp sonrasında esir eden bu cellat nasıl insanların başına musallat olmuş ve neden onu bırakmak çok zor? 

Küreselleşen dünyamızda 6 büyük tütün karteli var. Bunlar Amerikan, İngiliz, Çin ve Japon ama Japon şirketinin genel merkezi İsviçre’de.    

Dünyada 100’den fazla ülkede tütün yetiştiriliyor. En büyük üretimi ise Çin gerçekleştiriyor. Onu sırasıyla Amerika, Brezilya, Hindistan, Zimbabve ve Türkiye takip ediyor. Bugün dünya çapında toplam 5.4 trilyon adet sigara üretimi yapılıyor.   

Küresel olarak, yaklaşık 942 milyon erkek ve 175 milyon 15 yaş ve üstü kadın sigara içiyor. 

350 milyon yetişkin sigara tüketicisiyle tütün sektörünün en büyük pazarı olan Çin'de yılda yaklaşık 2.2 trilyon sigara tüketiliyor. Bu toplam tütün endüstrisinin hacminin, yaklaşık %40'ına eşittir. 

Tütün sektörü 150'yi aşkın ülkenin ekonomilerine önemli ölçüde katkıda bulunmakta ve tütün sektöründen geçimini sağlayan insanların sayısının 100 milyon civarında olduğu tahmin edilmektedir. Tütün vergileri, dünyanın neredeyse tüm devletleri için önemli gelir kaynağı... Bu vergilerin Dünya Sağlık Örgütü’nün Dünya Tütün Raporu’nda belirlediği oran maksimum yüzde 65 önerilmesine rağmen ülkemizde yapılan son zamlarla yüzde 90'a yakındır. Bu da kaçakçılığın artması ya da başka yollar denenmesine gebedir.  

Bu arada Avrupa ülkelerinde yapılan bir araştırmada, “15 ve 16 yaşındaki gençler arasında alkol ve sigara kullanımı azalırken, esrar kullanımı çoğaldı” deniliyor. Bu haber de başka bir yazı konusu… O yüzden parantez içi bilgi olsun.  

Şimdi gelelim küreselleşmiş 6 dev celladın âşıklarına verdiği zararlara…  

Dünya Tütün Atlası yayımladığı bir raporunda “Tütün kullanımı ölüm riskini arttırır. Kalp hastalığı, kanser, inme ve solunum hastalıkları gibi birçok hastalığa sebep olabilir. Sadece 2016 yılında tütün kullanımı dünya çapında 7.1 milyonun üzerinde ölüme neden oldu. (5,1 milyonu erkekler de, 2.0 milyonu kadınlar da) Bu ölümlerin 6.3 milyonu sigaradan, 884.000 kişi ise sigara dumanına maruz kaldıkları için hayatlarını kaybedenler” diyor. 

Amerika’da 1990’lı yıllarda tütün şirketlerine açılan hukuk davaları ve şirketlerin bu davaları kaybederek, tazminat ödemeye, sağlık masraflarını karşılamaya mahkûm olmalarıyla sigaranın insan sağlığına kesinlikle zararlı olduğu kanıtlanmıştır. Şöyle ki uluslararası Amerikan tütün devleri Altria, RJ Reynolds Tobacco, Lorillard ve Philip Morris USA ‘nın internette sayfalarına ulaştığınız zaman Federal mahkemelerin ceza olarak yayınlattıkları bildiri ile göz göze geliyorsunuz. Bu bildirinin başlangıcı şöyle; 

“Bir Federal Mahkeme, Altria, RJ Reynolds Tobacco, Lorillard ve Philip Morris USA’ya, sigaranın sağlığa etkileri hakkında şu açıklamada bulunmasını emretti:”  

İlgimi çeken birkaç emir maddelerini; sigaraya arkadaş ortamı, merak veya “yak bir tane” ısrarlarıyla başlamış, yıllar içinde farkında olmadan potansiyel sevda bağımlılığa dönüşmüş, kimi zaman keyif verdiği, kimi zaman yalnızlık hissinde, can sıkıntılarında yoldaşı zannettiği, stresli zamanlarda özellikle iş ortamlarında çözüm sanılarak paketlerin sayılarını ikiye, üçe katlayanlar, bazen gelen zamlarla ekonomik düzenin bozulmasından kaynaklı bırakacağım diyenler lakin her pazartesi diyete başlayacağım denilerek hiç yapılamayan diyet misali bırakamayanlar, o paralar biriktirilse şöyle orta halli bir araba bile alınabilecek değeri nefes nefes içine çekme duygusuna yenilenler, annelik nasıl bir kutsallıktır ki hamilikte ancak 9 ay bırakılan ama sonrasında yeniden koşa koşa kavuşulan bir özlem, hatta “O beni bırakır ama ben onu bırakmam” diyen tiryakilerle sigarayı bırakamadığınız kanıtlanmış, nedeni paylaşmak istiyorum.  

İşte Federal Mahkemenin Amerikan tütün kartellerine yayınlattığı maddelerden bazıları: 

• Sigara içmek son derece bağımlılık yapar. Nikotin, tütündeki bağımlılık yapan bir ilaçtır. 

• Sigara şirketleri kasıtlı olarak bağımlılığı yaratacak ve sürdürecek kadar nikotinli sigaralar tasarlamıştır. 

• Bırakması kolay değil. 

• Sigara içtiğiniz zaman nikotin aslında beyni değiştiriyor. Bu yüzden bırakmak çok zor. 

• Sigara içmek kalp hastalığı, amfizem, akut miyeloid lösemi ve ağız kanseri, yemek borusu, gırtlak, akciğer, mide, böbrek, mesane ve pankreas kanserlerine neden olur. 

• Sigara içmek aynı zamanda doğurganlığın azalmasına, yeni doğanlarda düşük doğum ağırlığına ve serviks kanserine (rahimağzı kanseri) neden olur. 

• Sigara içenlerin çoğu sigarayı bırakmak yerine düşük katranlı ve hafif sigaraya geçer çünkü düşük katranlı ve hafif sigaraların daha az zararlı olduğunu düşünürler. Ama öyle değildir.  

• "Düşük katran" ve "hafif" sigara içicileri, esasen normal sigaralardan olduğu gibi aynı miktarda katran ve nikotini solur. 

• Tüm sigaralar kansere, akciğer hastalığına, kalp krizine ve erken ölüme neden olur - Güvenli sigara yoktur. 

• Sigara içmek ortalama olarak bin 200 Amerikalıyı öldürüyor. Her gün! 

Sigarayı bırakmak için azaltmak, tedaviler, sigara yerine konulan başka maddelerle etkili çözüme ulaşılması arada istisnalar hariç neredeyse imkânsız olduğunu istatistikler kanıtlıyor. Ancak demir gibi iradeli insanlar kafalarına koyduklarında “Ben bu zıkkımı bir daha ağzıma koymayacağım” diyerek bir anda kesin bırakanlar yıllar içinde de tekrar başlamıyor.

Bravo iradeli yüreklere… 

Kaynaklar:  

British American Tobacco Türkiye 

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) 

Tobacco Atlas (Dünya Tütün Atlası) 

Altria Group