Bilgi yoksunu TRT

Bilgi yoksunu TRT

20 Nisan 2020 Pazartesi  |   Köşe Yazıları

7 Nisan2020 tarihinde TRT1’de yayınlanan '3’te 3 Tarih' adlı bilgi yarışması programında yanlış bir soru soruldu. 

Soru şöyleydi: 

“Üzerinde dört ayrı dilin birlikte kullanıldığı, dünya tarihinin ilk ve tek kağıt parası olan Osmanlı kaimesinin (kâğıt para) üzerinde hangi dilde yazı yoktur?” 

A) Fransız  B) Almanca  C) Rumca 

Doğru yanıt Almanca. Hicri 1290 (Miladi 1874) yılında basılan 1 liranın üzerinde Türkçe, Fransızca, Ermenice ve Rumca kullanılmış. Almanca yok. Bu kaime üzerinde dört dil yazılmış dünyadaki ilk banknot olabilir. Buraya kadar her şey güzel. 

Ancak bu banknotun dört dilde yazılmış dünya tarihinin tek kağıt parası olduğu kesinlikle doğru değil. Neden doğru olmadığını görelim: 

Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti paralarında Sırpça, Hırvatça, Slovence ve Makedonca olmak üzere dört dilde yazar. 

Fransız Çinhindi paralarında Fransızca, Vietnamca, Kamboçça ve Laosça olmak üzere dört dil kullanılır. 

İsviçre franklarında Almanca, Fransızca, İtalyanca ve Romanş dilinde yazılar vardır. 

Nijerya banknotlarında İngilizcenin yanı sıra Hausa, İgbo ve Yoruba dillerinde yazar. 

Bunlar sadece üzerinde dört dil olanlar. Fazlası da var: 

Çin Halk Cumhuriyeti paralarında Çince, Uygurca, Tibetçe, Moğolca ve Zhuangca olmak üzere beş dil kullanılır. 

Suudi Arabistan’ın 1953 yılında bastığı kağıt paralarda Arapça, Urduca, Malayca, Farsça, Türkçe ve İngilizce olmak üzere altı dilde yazar. 

Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti’nin 1921 yılında bastığı paralarda Karl Marks’ın “Bütün dünya işçileri birleşin!” sözü İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Çince ve Arapça yazar. 

Sovyetler Birliği’nin banknotlarında Rusçadan başka Azerbaycan Türkçesi, Türkmence, Özbekçe, Kazakça, Kırgızca, Ukraynaca, Belarusça, Moldovca, Gürcüce, Ermenice, Letonca, Litvanca, Estonca ve Tacikçe olmak üzere toplam on beş dil yer alır. 1947 yılında kadar basılan paralarda bunlara ek olarak Karelyaca da vardı, yani on altı dil kullanılıyordu. 

Hindistan’ın Haydarabad Eyaleti tarafından basılan banknotlarda Urducadan başka İngilizce, Marathice, Kannadaca ve Teluguca yer alır. 

Hindistan’da bugün kullanılan banknotlarda İngilizce ve Hintçenin yanı sıra Assamca, Bengalce, Gujaratice, Kannadaca, Keşmirce, Konkanice, Malayalamca, Marathice, Nepalce, Odiaca, Pencabça, Sanskritçe, Tamilce, Teluguca ve Urduca olmak üzere toplam on yedi dil vardır. 

Devlet kanalımız TRT ise, amacı halkı bilgilendirmek olan bir bilgi yarışmasında bunları araştırma ihtiyacı duymadan, Osmanlı kaimesini üzerinde dört dil bulunan “dünya tarihinin tek kağıt parası” olarak ilan ediyor. 

Bu çarpıcı örnek, ülkemizdeki eğitim düzeyinin yerlerde süründüğünü ve resmî kurumlarımızın ne denli sorumsuz davrandığını gözler önüne seriyor.