Anadolu Ajansı'ndan 'şaşırtan' kılavuz

Anadolu Ajansı'ndan 'şaşırtan' kılavuz

8 Temmuz 2019 Pazartesi  |   iyi

Neredeyse Cumhuriyet kadar eski bir geçmişi bulunan Anadolu Ajansı (AA), zaman içinde hükümetlerin propagandasını yapan bir kuruma dönüştü. 

İşin ilginç yanı, 6 Nisan 1920’de Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurdurulan AA, önceleri özerk bir yapıya sahipti. Ancak, bir süre sonra iktidarlar ajansın yaygın muhabir ve abone ağını görüşlerini kamuoyuna duyurmak için bir araç olarak kullanmaya başladı. AA zaman geçtikte hükümetlerin propagandasını yapan, bakanların ağzından çıkan her kelimeyi duyuran, bunu yapmadığı zaman “fırça” yiyen bir kurum halini aldı. Şimdiki iktidar döneminde ise AA gazeteciliği tümüyle bir kenara bıraktı, hükümetin militan bir organı gibi çalışmaya başladı. 23 Haziran seçimlerindeki yanlı tutumu ajansı kamuoyu önünde iyice tartışılır ve haberleri kuşku duyulur bir hale düşürdü. AA'nın 99 yıllık tarihinin en kötü döneminden geçtiğini söylemek herhalde abartı olmaz. 

İşte böyle bir anda ajans olumlu anlamda şaşırtan bir çalışma yaparak “Türkçeyi Doğru Kullan” kılavuzu hazırladı. 27 sayfalık kılavuzun önemli bir bölümünde yanlış kullanılan kelimelerin doğru yazımları yer alıyor. Kılavuzun son bölümünde ise, özellikle muhabirler için haber yazımında dikkat edilmesi gereken kurallar anlatılıyor. 

Son yıllarda sık sık polemiklerin, eleştirilerin ve suçlamaların hedefi olan AA’nın bu kez hakkını teslim etmek gerekiyor. 

Muhabirlere yönelik olarak kılavuzda yer alan bazı uyarılar şöyle: 

Tane ve Adet İfadelerini Kullanmaktan Kaçınmalıyız 

“Üç adet araç yandı” yerine “Üç araç yandı’’ İnsanlar da tane ile sayılmazlar. ‘’İki tane adam, üç tane kadın’’ yazımı hatalıdır. 

Bazı Yanlış Yazımlar 

“Halen yürürlükte olan” ifadesi yanlıştır, “yürürlükte olan” denilmelidir.  

“Ameliyat oldu” yerine “ameliyat edildi”. “Taburcu oldu”, “tahliye oldu”, “tahrip oldu” gibi söyleyişler yerine “taburcu edildi”, “tahliye edildi”, “tahrip edildi” kullanılmalıdır 

“Caddesi üzerinde” yerine “caddesinde”, “karayolu üzerinde” yerine “karayolunda” denilmeli. 

Bazı Gereksiz İfadeler 

Kaza, kavga veya benzeri olaylar güvenlik güçlerine yansımışsa, olayın doğası gereği soruşturma başlatılır. Bu tür haberlerde ‘’soruşturma başlatıldı’’ ifadesi gereksizdir. Ayrıca ‘’zanlının 
yakalaması için çalışma başlatıldı’’, ‘’güvenlik güçleri zanlıyı yakalamaya çalışıyor’’ gibi ifadeler de gereksiz kullanılmaktadır.  

Zanlı, Sanık, Hükümlü Kelimelerine Dikkat Edilmelidir 

Bir suçun şüphelisi zanlı; suçlu şüphesiyle hakkında iddianame hazırlanan kişi sanık; yargılaması sonrası mahkemece ceza verilmiş kişi hükümlüdür. Dikkat: Savcı tutuklamaz, tutuklama istemiyle mahkemeye sevk eder. 

Bazı Gereksiz Fiil ve Kelimeler 

Olmak, yapmak, etmek fiillerinden uzak durun. “Olan” ve “olup” kelimelerini kullanmayın Bu kelimelerin metinden çıkarıldığında hiçbir anlam değişimi olmadığını göreceksiniz.